Nikon F100 Reparatie-notities

Voorbereidingen

Documentatie

De reparatiehandleiding en onderdelenlijst van de Nikon F100 zijn noodzakelijk, maar onvoldoende. Ze zijn kort, vaag en beperkt in reikwijdte. De kopieën die online circuleren zijn scans van lage kwaliteit. Afotandovy heeft enkele nuttige demontagefoto's en commentaren: https://afotandovoy.blogspot.com/2013/02/reparacion-nikon-f100.html.

Als ik terug in de tijd kon gaan, zou ik mezelf op de volgende punten wijzen:

• Lees de korte artikelen van Richard Haw over de basisprincipes van camerareparatie: https://richardhaw.com/lens-camera-repair-fundamentals/. Het forceren van onderdelen op momenten dat ik eigenlijk een pauze had moeten nemen, leidde tot onnodige schade die moeilijk te repareren was.
• Zodra je een klein schroefje losdraait, zul je het waarschijnlijk op de vloer laten vallen en vergeten uit welk gat het kwam. Bedenk een systeem om dit te voorkomen. Veel schroeven zien er vrijwel identiek uit, maar bijna geen enkele is uitwisselbaar.
• Systemen met pillendoosjes kunnen omvallen, waardoor de compartimenten door elkaar raken. Ik had alles moeten demonteren op een magnetische schroevenmat en de schroeven moeten sorteren volgens hun namen uit de reparatiehandleiding.
• Als ik had geweten hoe vervelend alles was om schoon te maken vóór de montage, zou ik voor alle stappen wegwerphandschoenen hebben gedragen.

Algemeen gereedschap

• JIS 0 schroevendraaiers (de iFixIt Minnow heeft JIS-compatibele versies).
• Fijne pincetten.
• Rocket blower (handmatige luchtblazer).

Schoonmaakmaterialen:

• Koffiefilters.
• Microvezeldoek.
• Tandenstokers en wattenstaafjes.

Schoonmaakchemicaliën:

• Gedestilleerd water.
• 99% Isopropylalcohol (wees zeer terughoudend met het gebruik hiervan op de polycarbonaatbehuizing, omdat het materiaal hierdoor broos wordt).
• Witte azijn (niet gebruiken op de polycarbonaatbehuizing, maar enkel voor het verwijderen van roest op metalen onderdelen die uit de behuizing zijn verwijderd).
• Aceton (verandert de interne polycarbonaatbehuizing bij contact onmiddellijk in pap; in wezen destructief. Extreem beperkte toepasbaarheid; ik zou het alleen als laatste redmiddel gebruiken voor extreem vastzittende schroeven, aangebracht met een tandenstoker).

Overig:

• Sterke dubbelzijdige tape (ik gebruikte Scotch 9495LE).
• Soldeerbout (om delicate aardingsdraden zonder schade te verwijderen).
• Doos met 100 nitrielhandschoenen.

Ontbrekende onderdelen

Veel F100's die als 'voor onderdelen' worden verkocht, zijn al ontdaan van essentiële componenten. Dit maakt de economische haalbaarheid van een reparatie lastig. Hier zijn veelvoorkomende ontbrekende onderdelen en hun vervangingsstatus:

• Oculair: De standaard is de Nikon Viewfinder Eyepiece 2927 (Ebay prijs: $25). Het is een simpel onderdeel. Er worden momenteel metalen aftermarket-versies geproduceerd die ongeveer $12 kosten inclusief verzending. De ring van de F100 lijkt afmetingen te hebben die dichtbij of identiek zijn aan de Nikon DK-17, maar ik heb geen empirisch bewijs gevonden dat ze uitwisselbaar zijn.
• Batterijhouder: De standaard is de Nikon MS-12 (4x AA-batterijen). De prijs op Ebay overstijgt de $100, wat absurd is. Bogdanbogvzyan verkoopt compatibele ontwerpbestanden voor $10 op Cults3D. 3D-prints hiervan zijn te vinden voor ongeveer $30. Ik probeerde dit ontwerp te printen met PLA, maar dit mislukte tijdens de assemblage door laagseparatie en schroeven die uit hun gaten scheurden. Als ik het opnieuw zou proberen, zou ik het (tegen het advies van de ontwerper in) op zijn zijkant printen in plaats van verticaal.
• Matglas (Focusing Screen): De standaard is de Nikon Type B Focusing Screen 2599 (Ebay prijs: $28). Voor zover ik weet is er geen eenvoudige manier om zelf een fresnellens te maken. Ik weet niet waarom matglas van de juiste dikte niet zou werken. (Zie Afbeelding 1 voor afmetingen).
• Filmdeur: De assemblage is 1B999-938 in de onderdelenlijst. Vervangers kosten $100. De vergrendelingshaken gaan vaak kapot; een eenvoudige reparatieset met metalen haken is voor $20 te koop. De volledige filmdeur is eigenlijk een simpel passief elektromechanisch onderdeel dat theoretisch volledig opnieuw geproduceerd zou kunnen worden, mits dit economisch rendabel is.

Afbeelding 1: Afmetingen F100 focus screen. Getallen in mm.

Symptomen bij ontvangst

Mijn defecte F100 werd geleverd zonder oculair en met een verbrijzelde batterijhouder. De verkoper gaf aan dat de camera defect was geraakt door batterijcorrosie. Tegen de tijd dat het batterijcompartiment was schoongemaakt, had de corrosie het binnenste van de camera al aangetast.

Het gedrag was onvoorspelbaar:

1. Meestal leek de camera volledig dood. Soms verscheen er bij het plaatsen van batterijen onzin op het LCD-scherm, die vervolgens weer vervaagde.
2. Zelden ging de camera aan en verscheen de indicator voor een lege batterij. Geen enkele functie of knop werkte in deze staat. Bij het indrukken van een knop begon de indicator te knipperen.
3. In zeer zeldzame gevallen startte de camera op in een schijnbaar werkende staat voor ongeveer een minuut. Hierbij gedroeg de sluiter zich alsof deze eeuwig was ingedrukt na de eerste druk, totdat de stroom werd uitgeschakeld. Sluiter-snelheden van 1/2000 en sneller mislukten meestal en gaven 'Err' aan.
4. De batterijen werden soms snel warm. Dit was zorgwekkend, waardoor ik direct stopte met testen.

Demontage en reiniging

Corrosie was zichtbaar bij de naden rond het batterijcompartiment/greep. De bovenkap, bodemplaat en greep moesten worden verwijderd om de vervuiling in de behuizing bloot te leggen. Ik volgde de sectie "Disassembly 1. Exterior" van de F100 reparatiehandleiding. De foto's van afotandovy waren ook nuttig, tot aan de verwijdering van de schroeven van het LCD-scherm.

Aandachtspunten bij demontage:

• Er is een FPC (flexkabel) die de bovenkap met het camerabody verbindt aan de zijde tegenover het LCD-scherm. Deze kan gemakkelijk scheuren als je niet weet dat hij er zit. Om de bovenkap veilig te verwijderen, tilde ik deze op (zie Afbeelding 2). Je moet de kap met één hand optillen en met de andere hand de twee borgschroeven losschroeven.
• De metalen greep/batterijhouder is elektrisch geaard met een koperen clip die door een van de schroeven wordt vastgehouden. Een blauwe draad is aan die clip gesoldeerd en loopt naar een FPC diep in de behuizing. Ik heb de draad van de clip losgesoldeerd om te voorkomen dat de draad zou knappen tijdens het verwijderen van de greep (zie Afbeelding 3).

Afbeelding 2: Verwijdering bovenkap, FPC in rood. In tegenstelling tot de illustratie is de filmdeur/achterklep op dit punt waarschijnlijk al verwijderd. Afbeelding 3: F100 greep aardingsclip, gesoldeerd aan een blauwe draad. Ik heb deze losgesoldeerd voor reiniging en veilige behandeling.

Reiniging van de elektronica volgde dit patroon:

1. Loskrabben van zichtbare corrosie met een tandenstoker.
2. Afvegen met water om de rest van de corrosie op te lossen.
3. Laatste schoonmaak met isopropylalcohol.
4. Gedurende het hele proces lucht blazen met een rocket blower.

Veel van de vervuiling was bijna onzichtbaar:

• Er was vervuiling rond de stroom-FPC ribbon. Dit was waarschijnlijk de oorzaak van symptoom 1 (zie Afbeelding 4, rode pijl).
• Een opening in het plafond van het batterijcompartiment geeft toegang tot een veerbelast contactpunt. Normaal duwt een pin op de MS-12 batterijhouder deze schakelaar open, wat aan de behuizing aangeeft dat er 4x AA-stroom wordt verwacht. Een aannemelijke verklaring voor symptoom 2 is dat corrosie deze schakelaar kortsluitte, waardoor de behuizing een hogere spanning verwachtte (zie Afbeelding 4, witte pijl).
• Knoppen op de bovenkap signaleren indrukking aan de behuizing door een radiaal pad op de FPC kort te sluiten met een aardrail. Symptoom 3 werd veroorzaakt door vervuiling die de sluiterknop kortsluitte rond enkele contactarmen (zie Afbeelding 5a en 5b).

Daarnaast onthulde het verwijderen van de metalen greep roestbruine corrosie, die ik heb schoongemaakt met witte azijn en daarna grondig heb afgespoeld met water.

Afbeelding 4: Stroom-FPC met corrosie. De witte pijl wijst naar het veerbelaste contact van de MS-12 indicator. De rode pijl wijst naar een FPC-gebied. Ondanks dat ze schoon leken, was grondige reiniging met een tandenstoker en gedestilleerd water/alcohol nodig om de symptomen op te lossen. Afbeelding 5a: F100 sluiterveerkontacten in de bovenkap, boven de voorste draaiknop. Er zijn 3 pennen in een stapel rond de witte pijl. Er is vervuiling zichtbaar op de onderste pen. Je hebt een tandenstoker nodig om bij de basis van elke pen te komen. Afbeelding 5b: F100 bovenkap FPC radiale pads. Indrukking van een knop zou elk van deze pads met een aardrail moeten kortsluiten.

Daarna zou alles weer teruggeplaatst moeten worden zoals het eraf kwam. De rubberen greep en de diopteerafdekking hebben nieuwe dubbelzijdige tape nodig.

Herstel van schade ontstaan tijdens demontage (De Odyssee)

Dolgedraaide schroef

Tijdens de demontage is de kop van een vastzittende schroef dolgedraaid. Met behulp van een druppel witte azijn en veel wrijving is het gelukt deze te verwijderen.

Om een vervangende machineschroef te vinden, kun je de volgende methode gebruiken: kleur de schroef in met een balpen en maak een afdruk op ruitjespapier (de lijnen zijn vaak 6,35 mm uit elkaar). Een foto van de afdruk biedt via de liniaal-tool in Gimp of Inkscape informatie over de schroefdraadspoed, lengte en diameter (zie Afbeelding 6).

Soms kun je de F100 reparatiehandleiding kruisverwijzen met een onderdelenlijst. Bijvoorbeeld: CKT #778 op pagina D-1 van de handleiding heeft in de onderdelenlijst Part No. B1-14030FD, wat duidt op een M1.4 schroef van 3,0 mm lang.

Afbeelding 6: Afdruk van een machineschroef. 7 windingen beslaan 96 px en 6,35 mm beslaat 173 px, wat duidt op een spoed van ongeveer 0,5 mm.

Het opnieuw bevestigen van de focus-selector D-pad aan de filmdeur

De focus-selector D-pad van de filmdeur schoot tijdens het reinigen los. Deze knop is mechanisch bevestigd aan de filmdeur door een kraag die van binnenuit de deur is opgeperst. Het is onmogelijk om dit te herstellen zonder de deur te demonteren. Vermijd deze situatie; het is niet leuk.

Dit is een obscure reparatie; ik kon niemand vinden die dit deed. Er is wel een explosietekening op pagina D-26 van de F100 assemblagehandleiding ("rear cover"). Het delicate deel is het optillen van het interne zwarte paneel van de achterklep (zie Afbeelding 7).

Net als bij de bovenkap-FPC is het gebied van de FPC bij de focus-selector draaiknop vastgeschroefd; als je dit niet weet, scheur je de kabel. Terwijl je het paneel optilt, moet je de schroef losschroeven die de FPC vasthoudt (rode pijl in Afbeelding 7). De FPC op het paneel is met twee stukjes dubbelzijdige tape aan de behuizing bevestigd (witte pijlen in Afbeelding 7). Deze tape kan worden losgemaakt met een tandenstoker verzadigd met isopropylalcohol.

Bij de montage is het lastigste deel het terugplaatsen van de draaiknop-assemblage. Je moet de draaiknop vanaf de buitenkant van de achterklep vasttapen zodat deze zwevend blijft, zodat je de roterende contactpin-assemblage + FPC weer vast kunt schroeven terwijl je het interne paneel terugplaatst.

Afbeelding 7: F100 achterklep intern paneel. Rode pijl bij de FPC onder de focus-selector draaiknop. Witte pijlen bij de tape die de FPC aan de behuizing bevestigt.

Vervanging van de schroefbevestiging (screw boss) met een hitte-insert

Door onoplettendheid zag ik een schroef op het batterijcompartiment over het hoofd tijdens het verwijderen van de bodemplaat, waardoor ik de schroef eruit trok en het grootste deel van de plastic bevestiging (de boss) meereep.

De oorspronkelijke schroef was een zelfspannende plastic schroef van ongeveer 4 mm. Mijn aanpak was om deze te vervangen door een M1.6 schroef met een messing hitte-insert. Omdat het overgebleven slivertje polycarbonaat (gemarkeerd "PC-GF20.AL") niet genoeg houvast bood, heb ik het hele gebied ingegoten met epoxy.

Ik maakte een segment van de verbrijzelde bevestiging weg zodat de messing hitte-insert in de vrije ruimte op de juiste positie kon worden gebracht (zie Afbeelding 8). Daarna gebruikte ik de bodemplaat als mal. Met de bodemplaat, schroef en insert op het body plaatste ik een soldeerbout van 380°C op de schroefkop. Dit maakte het polycarbonaat zacht genoeg zodat de bodemplaat de insert in de juiste positie op het restant van de oude bevestiging kon persen.

Afbeelding 8: F100 met een verbrijzelde schroefbevestiging. Afbeelding 9: F100 bodemplaat met de insert erop. Afbeelding 10: Bodemplaat op het body geplaatst. Een hete bout werd op de schroefkop gehouden om warmte naar de messing insert te geleiden en deze in het plastic te smelten. Afbeelding 11: Gedeeltelijk geplaatste messing insert na het smelten.

Ten slotte gebruikte ik een tandenstoker om de gedeeltelijk gemonteerde insert en het omringende gebied te coaten met epoxy. Ik installeerde snel de bodemplaat en schroef voordat de epoxy uithardde. Gorilla Ultimate epoxy is een van de meest verschrikkelijke geuren die ik ooit heb geroken. Doe dit buiten!

Afbeelding 10 [sic]: Voltooid bevestiging van de insert.

Deze beproeving kostte twee pogingen: de eerste keer probeerde ik de positie van de insert op het oog te bepalen zonder de bodemplaat als mal te gebruiken. Hoewel het er correct uitzag, was de positie in werkelijkheid zo slecht dat de kop van mijn schroef afbrak bij de montage.

Een obscuur technisch feit

In het begin van de jaren 2000 deed Leo Bodnar fascinerend werk aan de voorganger van de F100, de F90X: https://geocities.ws/leobodnar/F90Xrewind.html https://geocities.ws/leobodnar/f90secrets.html

Hij stelt dat de DX-contactpads een ongedocumenteerde serielijn hebben waarmee je EEPROM-registers kunt overschrijven. Eén register controleert hoeveel van de filmleider bij de terugspoeloperatie bloot blijft liggen. Helaas zijn de zip-bestanden op die pagina niet meer beschikbaar. Ze zouden waarschijnlijk de serielijn-pinout op de DX-contacten en de serielle interface hebben beschreven.

De tabel met EEPROM-registers in de F100-handleiding noemt verdacht genoeg een "FILM TONGUE" register op 0x0081 voor "Ver 4.XX" en op 0x006E voor "Ver 5.XX". Er is ook een "CHECK SUM" register dat mogelijk ook behandeld moet worden.

Betoog

Aan het begin leek een succesvolle reparatie te moeilijk en onwaarschijnlijk. Terugkijkend denk ik dat het alleen onhaalbaar leek door de slechte beschikbaarheid van informatie.

Het vinden van obscure technische informatie is in het tijdperk van AI een ellendige ervaring. Google werkt sinds vóór covid niet meer correct. De vervanger, Claude, vertelt me constant dat ik een gevaarlijke incompetent ben die alles moet opgeven en een hulplijn moet bellen. Soms lekt Claude door zijn lelijke neerbuigendheid per ongeluk waardevolle informatie en onthult hij van wie hij het heeft geleerd. Helaas denk ik dat dit snel gepatcht zal worden.

Forums, en met name Reddit, worden vrijwel uitsluitend bevolkt door mensen van een zeer laag niveau. De Redditor is een uniek breekbaar, onwetend, overgesocialiseerd, navelstarend wezen met een gebrek aan initiatief. Als je iets doet buiten hun zeer beperkte script van interacties (bijv. het zoeken naar of verstrekken van nieuwe informatie), dan blokkeren ze en beginnen ze te schreeuwen als aan het einde van Invasion of the Body Snatchers (1978).

De kleine, over-gemodereerde 'specialistische sub-Reddits'—diegene waarvan iedereen volhoudt dat ze anders zijn—zijn net zo slecht, zo niet slechter. Als je Reddit gebruikt, is dat beschamend en ben je een slecht mens. Er bestaat een veel breder communicatiespectrum dan waar Redditors toe in staat zijn.