Kneedbare software = solide basis + aangepaste code

In 2019 wedde ik op de no-code revolutie. Die weddenschap is matig uitgepakt. Hier is mijn nieuwe visie.

Ik ben in 2004 toegetreden tot de markt voor productiviteitstools en heb de luxe gehad om de dynamiek daarvan nu al 22 jaar te observeren. Van tijd tot tijd verandert de markt en schrijf ik een holistisch "visionair" artikel. De laatste was in 2019, toen ik inzette op de no-code revolutie. Nu is het tijd voor een nieuw stuk, omdat de markt tektonische verschuivingen doormaakt die het landschap enorm zullen veranderen.

Iedereen weet dat AI de drempel heeft verlaagd, waardoor nu iedereen software kan bouwen. Je kunt (nog) geen volledig besturingssysteem "vibe-coden", maar je kunt gemakkelijk kleine apps maken om persoonlijke problemen op te lossen. De zaken worden complexer zodra je "samenwerking" als dimensie toevoegt. Als je alleen werkt, is het relatief acceptabel om dingen kapot te maken en door te gaan tot je tevreden bent met de app. Maar als je in een team werkt, wordt het moeilijker om alle benodigde functies te implementeren voor collaboratief gebruik. Je hebt plotseling datagegevens met relaties nodig, gelijktijdig bewerken, notificaties, geschiedenis van wijzigingen, machtigingen, enzovoort.

Dit roept een interessante vraag op: waar ligt het brandpunt van kneedbare software in het AI-tijdperk? Moeten we altijd vanaf nul beginnen in Codex? Of moeten we een solide basis hebben die kan worden aangepast via aangepaste code?

Het voorbeeld: De paddenstoelenboerderij

Stel je voor dat je een kleine paddenstoelenboerderij hebt met 10 werknemers (we kweken hier voor nu champignons) en op zoek bent naar software om alle operaties te beheren. Waarschijnlijk gebruik je Google Sheets, aangezien de markt te klein is voor gespecialiseerde software (hoewel geen enkele markt eigenlijk te klein is).

Bijschrift: Kinoko. Een nieuwe manier om je paddenstoelenboerderij te beheren. Een zeer gespecialiseerd hulpmiddel.

Je hebt verschillende opties, maar de ironie is dat geen van de opties ideaal is:

  • Van nul af aan bouwen (Claude Code, Codex) – vanaf 2024
  • Probleem: Wanneer je alles via prompts vanaf nul codeert, moet je overal rekening mee houden, inclusief hosting, authenticatie, basisrechten, database, enzovoort. De eerste 80% is wellicht eenvoudig, maar de laatste 20% is zeer zwaar.
  • Toekomstverwachting: De hoop is dat AI uiteindelijk zo krachtig wordt dat het deze zaken simpelweg correct en snel afhandelt.
  • Vibe-coden (Lovable, v0) – vanaf 2023
  • Probleem: Iets beter dan optie 1, omdat je direct een gehoste app, database, authenticatie en deployment krijgt, waardoor het sneller afziet. Maar zodra je verder wilt gaan dan wat de generator goed kan, loop je vast.
  • Toekomstverwachting: Krachtigere modellen maken dit beter. Ook zullen deze leveranciers meer componenten toevoegen en verschuiven naar de ruimte van "solide basis + aangepaste code".
  • Low-code & app-bouwers (Retool, Softr) – vanaf 2017
  • Probleem: Deze categorie verkoopt al tien jaar "solide basis + aangepaste code": authenticatie, machtigingen, hosting en auditlogs zitten standaard ingebouwd. Maar het is een app-basis, geen werk-basis. Er wordt aangenomen dat je data ergens anders staat, en zelfs wanneer deze leveranciers hun eigen database toevoegen, slaat deze app-data op: geen samenwerking, geen commentaren, geen wijzigingsgeschiedenis.
  • Toekomstverwachting: Dieper bewegen richting "solide basis + aangepaste code". De open vraag is of een app-basis snel genoeg kan groeien naar een werk-basis.
  • Samenstellen in een kneedbaar hulpmiddel (Notion, Fibery) – vanaf 2013
  • Probleem: Dit lijkt verleidelijk omdat je veel zaken snel gereed hebt. Het probleem is hoe je deze tools afstemt op jouw specifieke proces. Ze zijn flexibel, maar ondersteunen wellicht niet al je specifieke behoeften en hebben onvoldoende extensiepunten.
  • Toekomstverwachting: Meer extensiepunten toevoegen en gebruikers in staat stellen om de ontbrekende ~20% van de use-cases te "vibe-coden", waardoor deze tools ook naar het territorium van "solide basis + aangepaste code" verschuiven.
  • Gespecialiseerde software kopen – vanaf 1999
  • Probleem: Dit is soms nog steeds een zeer goede optie, aangezien een gespecialiseerd hulpmiddel is gebouwd met jouw domein in gedachten. Kies hiervoor als je geen aanpassingen nodig hebt.
  • Toekomstverwachting: Het is voor deze leveranciers bijna onmogelijk om naar het gebied van flexibele tools te bewegen (en dat is ook niet nodig). Op het moment dat een tool generiek flexibel wordt, houdt deze op gespecialiseerd te zijn.

80% solide basis + 20% aangepaste code

Wat gebeurt er in de markt voor productiviteitstools? Het lijkt erop dat de ideale oplossing is om een solide basis te hebben die 80% dekt (databases, machtigingen, geschiedenis, samenwerking, notificaties, etc.) en gebruikers deze zaken te laten combineren en uitbreiden via aangepaste code.

Als gevolg hiervan bewegen veel leveranciers in deze richting. Terwijl vibe-code en low-code tools meer solide bases toevoegen, zouden kneedbare tools meer extensiepunten moeten toevoegen.

Bijschrift: 80% solide basis + 20% aangepaste code is de ideale oplossing voor productiviteitstools.

Solide bases

In het verleden waren de enige solide bases een compiler en een besturingssysteem — al het andere was je eigen probleem. Een prachtige tijd voor echte hackers!

Nu hebben we de luxe van hogere abstracties. De interessantste vraag is: waar stop je? Een gespecialiseerd hulpmiddel zonder enige aanpassingsmogelijkheid is bijvoorbeeld zo solide als het maar kan zijn, maar het gebrek aan aanpassing maakt het in veel gevallen onbruikbaar. Met Codex is je solide basis bijna afwezig, maar heb je een enorme expressiekracht en kun je bijna alles bouwen (expressiekracht is de mate waarin je het hulpmiddel kunt buigen om precies te doen wat je nodig hebt).

Ik denk dat beide extremen suboptimaal zijn voor de markt van productiviteitstools, en dat we een middenweg moeten vinden. De solide basis moet dekken wat voor elk team identiek is, en de aangepaste code moet dekken wat jouw team uniek maakt.

De huidige solide bases verschillen in aard:

  • Vibe-coding platformen bieden je een tech-basis (servers, ruwe database, authenticatie).
  • Low-code platformen bieden je een app-basis (UI-componenten, connectoren, toegangscontrole).
  • Kneedbare tools bieden je een werk-basis (de data zelf leeft daar, samen met alles wat een team rondom die data nodig heeft).

Aangepaste code (Custom code)

Als de basis de zaken dekt die voor elk team identiek zijn, dan dekt de aangepaste code de rest: je unieke interfaces (een oogstscherm voor de tablet in de kweekruimte), je bedrijfslogica (kwaliteitsregels voor paddenstoelenbatches), je verbindingen (de API van de groothandelsklant, de vochtigheidssensoren). Deze 20% is klein in volume, maar het is de kern van je bedrijf; geen enkele leverancier zal dit ooit exact juist modelleren.

Code maakte aan het eind van 2025 een onverwachte comeback door LLM's, waardoor alle no- en low-code tools nu ironisch genoeg steeds meer op code kunnen vertrouwen.

Aangepaste code werkt echter alleen goed wanneer aan de volgende voorwaarden is voldaan:

  1. Het erft de basis: Machtigingen, geschiedenis en dataintegriteit moeten automatisch gelden voor aangepaste code. Als elke gegenereerde app zijn eigen authenticatie, opslag en audit trail nodig heeft, ben je verloren.
  2. Het is begrensd: Aangepaste code kan zichzelf kapot maken, maar mag de basis niet corrupt maken (en in geval van corruptie moet een rollback eenvoudig zijn). Een slechte app moet een ongemak zijn, geen incident van dataverlies.

AI-coding heeft ons al twee nieuwe categorieën tools gebracht (Codex-achtig en Lovable-achtig), maar het stelt low- en no-code tools ook in staat om aanpassingsproblemen sneller, gemakkelijker en dieper op te lossen. In het verleden waren aangepaste code-extensies moeilijk (denk aan het Jira-plugin ecosysteem), maar nu kunnen ze eenvoudig zijn.

Waar gaat de markt voor productiviteitstools naartoe?

Programmeurs hadden altijd volledige expressiekracht, maar zelfs zij maken niet veel persoonlijke tools. Waarom? Omdat het zeer tijdrovend is. Nu verschuift de trend en kun je echt in enkele uren nuttige persoonlijke tools "vibe-coden".

In de productiviteitsmarkt heb je altijd deze afweging: tijd besteden en een tool voor je bedrijf bouwen, of iets kopen dat klaar is voor gebruik. Gespecialiseerde tools waren voor velen de standaardkeuze, maar nu verkort AI de configuratietijd (iedereen kan prompten). Dit betekent dat kneedbare software toegankelijker wordt voor gebruikers die minder technisch onderlegd zijn en vaker kan winnen van gespecialiseerde tools.

Bijschrift: Een hoge expressiekracht en een korte bouwtijd zijn nu mogelijk.

Iedereen wil hetzelfde territorium bereiken, maar de weg ernaartoe verschilt per type tool:

  • Vibe-code tools moeten een basis bouwen. Het kost nu veel tijd om deze solide bases opnieuw op te bouwen en de oplossing levensvatbaar te maken.
  • Kneedbare tools moeten expressiekracht toevoegen. Momenteel zijn kneedbare tools niet flexibel genoeg om gebruikers de expressiekracht te geven die ze nodig hebben.
  • Low-code tools hebben beide nodig. Ze zitten nu in het midden en moeten in beide richtingen bewegen.
  • En misschien maakt AI vanaf nul de hele kaart overbodig (maar nog niet!).

Welke leverancier of welk segment bereikt dit territorium als eerste? Ik wed dat er ruimte is voor meerdere spelers. Solide bases verschillen namelijk in aard: sommige zijn gebouwd voor IT-afdelingen die interne tools assembleren, sommige voor teams met zware samenwerkingsflows, en sommige voor knutselaars die hun eigen problemen oplossen.

Als je vandaag een tool kiest...

Een jaar geleden had je drie opties, nu heb je er vijf.

Werk je alleen? Dan kun je proberen het te "vibe-coden" en plezier hebben. Dekt een gespecialiseerde tool 90% van je proces? Koop deze dan. Maar voor een team met een evoluerend proces, zoals onze paddenstoelenboerderij, zou ik vandaag beginnen met een kneedbaar hulpmiddel. De basis is al aanwezig, met batches, orders, geschiedenis en machtigingen. En de ontbrekende 20% wordt elke maand makkelijker te "vibe-coden". Met Fibery Custom Apps kun je bijvoorbeeld zeer snel een op maat gemaakte UI voor veel use-cases realiseren.

Bijschrift: De beheerruimte voor de paddenstoelenboerderij is in ongeveer een uur gebouwd in Fibery, inclusief enkele aangepaste apps.

Eén principe is zeer belangrijk: kies je basis, niet de interfaces. Data, geschiedenis en machtigingen hopen zich op en zijn over twee jaar relatief moeilijk te vervangen. De UI wordt het goedkope en vervangbare onderdeel.

Samenvatting

In 2019 wedde ik op no-code tools, in 2025 kwam code op een zeer verrassende manier terug. Deze comeback keert onze markt om. Jarenlang verkochten leveranciers interfaces, terwijl de basis (opslag, machtigingen, geschiedenis) saai loodgieterswerk op de achtergrond was. Nu worden interfaces in minuten gegenereerd, terwijl de constructie van een basis nog jaren duurt.

Mijn nieuwe voorspellingen:

  1. Solide bases + aangepaste code winnen de productiviteitsmarkt.
  2. Kneedbare tools hebben een grote kans om daar als eerste te komen, omdat extensiepunten in kwartalen kunnen worden toegevoegd, terwijl een solide basis jaren duurt.

Tot in 2030. Dan kijken we of die paddenstoelenboerderij uiteindelijk echt van zijn spreadsheets is afgeraakt 🍄‍<0xF0><0x9F><0x9F><0xAB>.

***

N.B. Dit essay bekijkt kneedbare software vanuit de productiviteitsmarkt. Voor de onderzoekszijde, zie het Malleable Software manifest van Ink & Switch en Malleable software in the age of LLMs van Geoffrey Litt.