De ES EVM (Uniform Systeem van Elektronische Rekenmachines) was een serie mainframecomputers die tussen 1968 en 1998 in de Comecon-landen werden gebouwd onder initiatief van de Sovjet-Unie. Het project was specifiek gericht op compatibiliteit met de IBM System/360- en System/370-architecturen.
Kernpunten uit het artikel:
- Ontwikkeling: Terwijl de hardware via reverse engineering werd ontwikkeld, was de software grotendeels gebaseerd op gelokaliseerde IBM-code, waaronder het besturingssysteem OS ES.
- Productie: De ontwikkeling vond plaats in diverse centra zoals Moskou, Jerevan, Minsk en Penza. De machines werden geproduceerd in verschillende Oostbloklanden en zelfs randapparatuur werd in Cuba gemaakt.
- Technische evolutie: De systemen waren verdeeld in vier generaties (Ryad 1 t/m 4). Deze evolueerden van vroege TTL-circuits (Ryad 1) tot de ES 1220 (Ryad 4), die 64-bit CPU-commando's ondersteunde.
In totaal zijn er meer dan 15.000 ES EVM-mainframes geproduceerd voordat de productie in 1998 volledig stopte.
ES EVM
Ontwikkeling
In 1966 stelden Sovjet-economen voor om een uniforme serie onderling compatibele computers te creëren. Vanwege het succes van de IBM System/360 in de Verenigde Staten besloten de economische planners om het IBM-ontwerp te gebruiken, hoewel sommige prominente Sovjet-computerwetenschappers dit idee bekritiseerden en in plaats daarvan suggereerden om te kiezen voor een van de inheemse Sovjet-ontwerpen, zoals BESM of Minsk. De eerste werkzaamheden aan het klonen begonnen in 1968; de productie startte in 1972. Na 1968 sloten ook andere Comecon-landen zich aan bij het project.
Met uitzondering van enkele hardwareonderdelen werden de ES EVM-machines in westerse landen erkend als onafhankelijk ontworpen, gebaseerd op legitieme Sovjet-patenten. In tegenstelling tot de hardware, die vrij origineel was en grotendeels was gecreëerd via reverse engineering, was een groot deel van de software gebaseerd op licht gewijzigde en gelokaliseerde IBM-code. Tussen 1974 en 1976 had IBM contact gezocht met de Sovjet-autoriteiten om interesse te tonen in de ontwikkeling van de ES EVM. Echter, nadat het Sovjetleger in 1979 Afghanistan binnenviel, werden alle contacten tussen IBM en de ES-ontwikkelaars verbroken vanwege het Amerikaanse embargo op technologische samenwerking met de USSR.
Door de CoCom-beperkingen werd veel van de softwarelokalisatie gedaan door het disassembleren van de IBM-software, met minimale aanpassingen. Het meest gebruikte besturingssysteem was OS ES (Russisch: ОС ЕС), een gewijzigde versie van OS/360. De latere versies van OS ES waren zeer origineel en verschilden van de IBM-besturingssystemen, maar bevatten nog steeds veel originele IBM-code. Er waren zelfs anekdotische geruchten onder Sovjet-programmeurs dat dit zogenaamd Sovjet-besturingssysteem een geheim commando bevatte dat het Amerikaanse volkslied afspeelde. Tegenwoordig werken sommige Russische instellingen die aan de ES EVM hebben gewerkt samen met IBM om de legacy-ondersteuning voort te zetten voor zowel actuele IBM-mainframes als de ES EVM-systemen.
ES EVM-machines werden ontwikkeld op de volgende locaties:
- In Moskou, bij het Wetenschappelijk Onderzoekscentrum voor Elektronische Computermachines (NITsEVT).
- In Jerevan, Armenië, bij het Jerevan Computer Research and Development Institute.
- Later in Minsk, bij het Wetenschappelijk Onderzoeksinstituut voor Elektronische Computermachines (NII EVM).
- In Penza, bij het Penza Wetenschappelijk Onderzoeksinstituut voor Computermachines.
Ze werden geproduceerd in Minsk, bij de Minsk Production Group for Computing Machinery (MPOVT), en in Penza, bij de Penza Electronic Computer Factory. Sommige modellen werden ook geproduceerd in andere landen van het Oostblok, zoals Bulgarije, Hongarije, Polen, Tsjecho-Slowakije, Roemenië en Oost-Duitsland; sommige randapparatuur werd geproduceerd in Cuba. De voormalige Duitse bondskanselier Angela Merkel gebruikte in 1986 een van de Oost-Duitse ES EVM-computers voor haar PhD-proefschrift.
De ES EVM-computers werden ingedeeld in vier subseries of generaties (Russisch: ряд, geromaniseerd: ryad), bekend als Ryad 1, Ryad 2, Ryad 3 en Ryad 4. Deze nomenclatuur gaf aanleiding tot de algemene naam voor het hele project.
Hardwaremodellen en technische details
Ryad 1 (1969–1978)
De eerste subserie omvatte de modellen 1010, 1020, 1030, 1040 en 1050. Deze waren analoog aan de System/360 en werkten op 10–450 kIPS. Er waren ook zeldzamere en geavanceerdere versies die incompatibel waren met de IBM-versies: 1022, 1032, 1033 en 1052.
De elektronica van de eerste modellen was gebaseerd op TTL-circuits; latere machines gebruikten ECL-ontwerpen. De ES 1050 had tot 1M RAM en 64-bit floating point registers. De snelste machine van de serie, de ES 1052 (ontwikkeld in 1978), werkte op 700 kIPS.
Ryad 2 (1977–1978)
De tweede subserie omvatte de modellen 1015, 1025, 1035, 1045, 1055 en 1060. Deze waren analoog aan de System/370 en werkten op 33 kIPS tot 1,050 MIPS. De ES 1060 had tot 8M RAM.
Ryad 3 (1984)
De derde subserie was analoog aan de System/370 met enkele originele verbeteringen. Deze serie omvatte de modellen 1016, 1026, 1036, 1046 en 1066. De ES 1066 had tot 16M RAM en werkte op 5,5 MIPS.
Ryad 4
De vierde subserie had geen directe IBM-analogen en omvatte de modellen 1130, 1181 en 1220. De laatste machine in de serie, de ES 1220 (uitgebracht in 1995), ondersteunde een aantal 64-bit CPU-commando's, beschikte over 256M RAM en werkte op 7 MIPS. Dit model was echter niet succesvol; er zijn slechts 20 van deze machines geproduceerd. In 1998 werd de gehele productie van ES-mainframes gestopt.
Zie ook
- Geschiedenis van computerhardware in Oostbloklanden
- SM EVM
- ES PEVM
Referenties
- "Исторический обзор семейства ЕС ЭВМ".
- "Angela Merkel - Harvard University Commencement Address (English)". www.americanrhetoric.com. Geraadpleegd op 2020-09-15.
ES EVM
Ontwikkeling
In 1966 stelden Sovjet-economen voor om een uniforme serie onderling compatibele computers te creëren. Vanwege het succes van de IBM System/360 in de Verenigde Staten besloten de economische planners om het IBM-ontwerp te gebruiken, hoewel sommige prominente Sovjet-computerwetenschappers dit idee bekritiseerden en in plaats daarvan suggereerden om te kiezen voor een van de inheemse Sovjet-ontwerpen, zoals BESM of Minsk. De eerste werkzaamheden aan het klonen begonnen in 1968; de productie startte in 1972. Na 1968 sloten ook andere Comecon-landen zich aan bij het project.
Met uitzondering van enkele hardwareonderdelen werden de ES EVM-machines in westerse landen erkend als onafhankelijk ontworpen, gebaseerd op legitieme Sovjet-patenten. In tegenstelling tot de hardware, die vrij origineel was en grotendeels was gecreëerd via reverse engineering, was een groot deel van de software gebaseerd op licht gewijzigde en gelokaliseerde IBM-code. Tussen 1974 en 1976 had IBM contact gezocht met de Sovjet-autoriteiten om interesse te tonen in de ontwikkeling van de ES EVM. Echter, nadat het Sovjetleger in 1979 Afghanistan binnenviel, werden alle contacten tussen IBM en de ES-ontwikkelaars verbroken vanwege het Amerikaanse embargo op technologische samenwerking met de USSR.
Door de CoCom-beperkingen werd veel van de softwarelokalisatie gedaan door het disassembleren van de IBM-software, met minimale aanpassingen. Het meest gebruikte besturingssysteem was OS ES (Russisch: ОС ЕС), een gewijzigde versie van OS/360. De latere versies van OS ES waren zeer origineel en verschilden van de IBM-besturingssystemen, maar bevatten nog steeds veel originele IBM-code. Er waren zelfs anekdotische geruchten onder Sovjet-programmeurs dat dit zogenaamd Sovjet-besturingssysteem een geheim commando bevatte dat het Amerikaanse volkslied afspeelde. Tegenwoordig werken sommige Russische instellingen die aan de ES EVM hebben gewerkt samen met IBM om de legacy-ondersteuning voort te zetten voor zowel actuele IBM-mainframes als de ES EVM-systemen.
ES EVM-machines werden ontwikkeld op de volgende locaties:
- In Moskou, bij het Wetenschappelijk Onderzoekscentrum voor Elektronische Computermachines (NITsEVT).
- In Jerevan, Armenië, bij het Jerevan Computer Research and Development Institute.
- Later in Minsk, bij het Wetenschappelijk Onderzoeksinstituut voor Elektronische Computermachines (NII EVM).
- In Penza, bij het Penza Wetenschappelijk Onderzoeksinstituut voor Computermachines.
Ze werden geproduceerd in Minsk, bij de Minsk Production Group for Computing Machinery (MPOVT), en in Penza, bij de Penza Electronic Computer Factory. Sommige modellen werden ook geproduceerd in andere landen van het Oostblok, zoals Bulgarije, Hongarije, Polen, Tsjecho-Slowakije, Roemenië en Oost-Duitsland; sommige randapparatuur werd geproduceerd in Cuba. De voormalige Duitse bondskanselier Angela Merkel gebruikte in 1986 een van de Oost-Duitse ES EVM-computers voor haar PhD-proefschrift.
De ES EVM-computers werden ingedeeld in vier subseries of generaties (Russisch: ряд, geromaniseerd: ryad), bekend als Ryad 1, Ryad 2, Ryad 3 en Ryad 4. Deze nomenclatuur gaf aanleiding tot de algemene naam voor het hele project.
Hardwaremodellen en technische details
Ryad 1 (1969–1978)
De eerste subserie omvatte de modellen 1010, 1020, 1030, 1040 en 1050. Deze waren analoog aan de System/360 en werkten op 10–450 kIPS. Er waren ook zeldzamere en geavanceerdere versies die incompatibel waren met de IBM-versies: 1022, 1032, 1033 en 1052.
De elektronica van de eerste modellen was gebaseerd op TTL-circuits; latere machines gebruikten ECL-ontwerpen. De ES 1050 had tot 1M RAM en 64-bit floating point registers. De snelste machine van de serie, de ES 1052 (ontwikkeld in 1978), werkte op 700 kIPS.
Ryad 2 (1977–1978)
De tweede subserie omvatte de modellen 1015, 1025, 1035, 1045, 1055 en 1060. Deze waren analoog aan de System/370 en werkten op 33 kIPS tot 1,050 MIPS. De ES 1060 had tot 8M RAM.
Ryad 3 (1984)
De derde subserie was analoog aan de System/370 met enkele originele verbeteringen. Deze serie omvatte de modellen 1016, 1026, 1036, 1046 en 1066. De ES 1066 had tot 16M RAM en werkte op 5,5 MIPS.
Ryad 4
De vierde subserie had geen directe IBM-analogen en omvatte de modellen 1130, 1181 en 1220. De laatste machine in de serie, de ES 1220 (uitgebracht in 1995), ondersteunde een aantal 64-bit CPU-commando's, beschikte over 256M RAM en werkte op 7 MIPS. Dit model was echter niet succesvol; er zijn slechts 20 van deze machines geproduceerd. In 1998 werd de gehele productie van ES-mainframes gestopt.
Zie ook
- Geschiedenis van computerhardware in Oostbloklanden
- SM EVM
- ES PEVM
Referenties
- "Исторический обзор семейства ЕС ЭВМ".
- "Angela Merkel - Harvard University Commencement Address (English)". www.americanrhetoric.com. Geraadpleegd op 2020-09-15.
Groetjes,