Project Cybersyn was een ambitieus project in het Chili van Allende, ontworpen door de Britse cyberneticus Stafford Beer, met als doel de nationale economie te beheren via een computernetwerk. Het systeem bestond uit vier hoofdcomponenten:
- Cybernet: Een netwerk van telexmachines voor het versturen van statistieken vanuit fabrieken.
- Cyberstride: Een programma voor anomaliedetectie om problemen in de productie vroegtijdig te signaleren.
- CHECO: Een simulatiemodel voor macro-economische 'wat-als'-scenario's.
- De controlekamer: Een futuristisch vormgegeven ruimte voor besluitvormers.
Uit de analyse blijkt dat het project in de praktijk beperkt succesvol was. Alleen het telexnetwerk bleek nuttig, maar dan primair voor logistieke coördinatie tijdens stakingen in plaats van voor cybernetische sturing. Cyberstride was te traag in reactietijd en de controlekamer was grotendeels symbolisch, aangezien de visuele presentaties handmatig moesten worden gemaakt.
De auteur concludeert dat Cybersyn in essentie een pionier was van het moderne 'dashboard', maar ongeschikt was als vervanging voor marktcoördinatie. Met huidige technologie zou de functionaliteit eenvoudig op smartphones kunnen draaien, al blijft de politieke implementatie en datakwaliteit de grootste uitdaging.
Project Cybersyn
Project Cybersyn was een vroege poging om computernetwerken te gebruiken voor economisch beheer in het Chili van Allende, met betrokkenheid van de Britse cyberneticus Stafford Beer. Het project heeft een zekere cultstatus onder hedendaagse socialisten, vermoedelijk mede door de sfeer van de foto's van de controlekamer en de aura van rechtvaardig martelaarschap gezien het lot van Allende en zijn regering.
Vanuit mijn interesse in de mogelijkheden en beperkingen van economische planning, wil ik specifiek helder krijgen:
- Wat de verschillende deelnemers (Beer en de diverse Chileense groepen) hoopten te bereiken met Cybersyn;
- Wat het geïmplementeerde systeem daadwerkelijk heeft bereikt;
- Wat een soortgelijk systeem zou kunnen doen met moderne, of redelijkerwijs voorzienbare, technologie.
De belangrijkste bron hiervoor is het boek van Medina. Daarnaast is het relevant om te onderzoeken welk historisch onderzoek er sinds de publicatie van haar boek is gedaan.
Update, 18 oktober 2023
Na het lezen van het boek van Medina en de technische bronnen uit de jaren zeventig die zij citeert, volgen hier aanvullende aantekeningen.
De vier hoofdcomponenten van Cybersyn
Cybersyn bestond uit vier hoofdonderdelen:
- Cybernet: Een netwerk van telexmachines dat fabrieken verbond met de overheidsinstantie die de genationaliseerde sector van de economie beheerde (Corporación de Fomento de la Producción, CORFO), en van daaruit naar de enige mainframecomputer die beschikbaar was voor het project. Het idee was dat fabrieken regelmatig (idealiter dagelijks) metingen van wat we nu 'key performance indicators' of statistieken zouden noemen, naar de centrale computer zouden sturen. De computer zou deze verwerken en de resultaten terugkoppelen naar elke fabriek.
- Cyberstride: Een centraal programma op de mainframe die in essentie anomaliedetectie of 'change-point detection' uitvoerde op de tijdreeksen die vanuit de periferie binnenkwamen. Dit was gebaseerd op de methode van Harrison en Stevens (1971). In simpele termen hielden de output-signalen in dat de situatie óf nominaal was, óf dat er "iets aan de hand was in de fabriek". Een belangrijk onderdeel van het ontwerp was dat een waarschuwing van Cyberstride eerst terugging naar de betreffende fabriek, zodat deze de kans kreeg het probleem zelf op te lossen, om zo een mate van autonomie op bedrijfsniveau te behouden.
- CHECO: Een simulatiemodel van de Chileense macro-economie, bedoeld om beleidsmakers in staat te stellen 'wat-als'-scenario's door te rekenen.
- De controlekamer (operations room): Een indrukwekkende ruimte die informatie van Cyberstride en CHECO aan besluitvormers moest tonen. De ontwerpers beweerden niet beïnvloed te zijn door films als 2001: A Space Odyssey of Star Trek, maar de visuele stijl van "De Toekomst" vertoont sterke overeenkomsten. Stafford Beer was daarnaast gefascineerd door "algedonische" (pijn-plezier) meters, waarmee burgers hun tevredenheid konden aangeven via een centrale weergave, maar dit bleef grotendeels theoretisch of beperkt tot prototypes.
Analyse van de uitvoering en effectiviteit
De bovenstaande componenten zijn gerangschikt op afnemende mate van voltooiing en nut.
Het telexnetwerk
Het telexnetwerk was het enige onderdeel dat daadwerkelijk nuttig bleek voor de regering-Allende, zij het niet op de beoogde wijze. Tijdens een landelijke staking van de transportsector in oktober 1972 gebruikte de regering het netwerk om de vrachtwagens onder hun controle te coördineren en zo te voorkomen dat de economie volledig stilviel. Hierbij werden geen cybernetische principes, de controlekamer of Cyberstride gebruikt; het voordeel van telex ten opzichte van telefoon was vooral het creëren van schriftelijke verslagen zonder dat er handmatige notities nodig waren. Hoewel sommige bronnen beweren dat de regering de staking hiermee brak, eindigde de staking in werkelijkheid met een politiek compromis. Het netwerk gaf de regering echter wel meer tijd en een betere onderhandelingspositie.
Cyberstride
Cyberstride kwam uiteindelijk in bedrijf, maar de vertraging tussen het nemen van metingen, de verwerking in de mainframe en de terugkoppeling naar besluitvormers was zo groot dat het systeem faalde in zijn doel om problemen vroegtijdig te detecteren. Dit zorgde ervoor dat fabrieksmanagers weinig motivatie hadden om het systeem tijdig en vaak van gegevens te voorzien.
Ondanks de retoriek deed het systeem niets om de controle te decentraliseren of arbeiders te betrekken bij participatieve besluitvorming. Het was geen planningssysteem of vervanging voor marktcoördinatie. Wanneer het systeem een probleem signaleerde, moesten managers en bureaucraten alsnog improviseren om oplossingen te vinden. Bovendien werd de autonomie van bedrijven in de praktijk ondermijnd: zodra er een probleem werd gedetecteerd, werden de betreffende onderneming, de centrale telexruimte van CORFO en de projectdirecteur Raul Espejo tegelijkertijd gewaarschuwd.
CHECO en de controlekamer
CHECO produceerde enkele modellen, maar er is geen bewijs dat besluitvormers deze daadwerkelijk hebben geraadpleegd. Het was bovendien technisch zeer moeilijk om deze modellen te koppelen aan de data uit het telexnetwerk.
De controlekamer was eveneens van beperkt nut. De schermen waren niet aangesloten op computers, maar dienden voor het tonen van dia's. Elke grafiek en kaart moest handmatig worden getekend door de beste grafisch ontwerpers van Chili. Hoewel het visueel indrukwekkend was, bood het functioneel niet meer dan een gewone conferentieruimte met een overheadprojector.
Eindconclusie en moderne reflectie
Mijn beoordeling is dat indien de regering-Allende wonderbaarlijk had overleefd en Cybersyn volledig was uitgebouwd, het resultaat een pionierend voorbeeld zou zijn geweest van wat we nu een "dashboard" noemen: een systeem dat tijdreeksen van prestatie-indicatoren volgt en waarschuwingen geeft bij afwijkingen.
De politieke waarde hiervan hangt volledig af van wie toegang heeft tot de informatie, wie beslissingen neemt op basis daarvan en aan wie zij verantwoording schuldig zijn. Bovendien is zo'n systeem afhankelijk van de eerlijkheid van de ingevoerde data; het risico bestaat dat data worden gefalsificeerd om problemen te maskeren of doelen makkelijker te maken. Als vervanging voor marktcoördinatie was Cybersyn simpelweg ongeschikt; het als een gedecentraliseerd planningssysteem te beschrijven is onjuist.
Tegenwoordig zou de software eenvoudig op een smartphone kunnen draaien. Elke fabrieksmanager zou een eigen anomaliedetector kunnen hebben en het telexnetwerk zou worden vervangen door het normale telefoonnetwerk. Het delen van deze informatie in een centraal knooppunt zou nu vooral nuttig zijn voor aggregatie in een macro-economisch model of een input-output model van industriële koppelingen.
Ondanks deze kritiek is het resultaat van de mensen die aan Project Cybersyn werkten bewonderenswaardig. Zij probeerden onder zeer moeilijke omstandigheden iets nieuws, hards en waardevols te creëren.
***
Voetnoot over de politieke context: Ik betwijfel of de regering-Allende had kunnen overleven; als de CIA of binnenlandse reactionairen hen niet hadden omvergeworpen, zou de Communistische Partij dat waarschijnlijk hebben gedaan.
Aanbevolen literatuur
Artikelen en boeken:
- Daniel Davies, "Computers with ashtrays", Back of Mind (2023)
- Daniel Davies, "The statistical heart of the system", Back of Mind (2023)
- Eden Medina, Cybernetic Revolutionaries: Technology and Politics in Allende's Chile
- Raul Espejo, "Cybersyn, big data, variety engineering and governance", AI and Society (2022)
- P. J. Harrison and C. F. Stevens, "A Bayesian Approach to Short-term Forecasting", Operational Research Quarterly (1971)
- Alec Nove, "The Political Economy of the Allende Regime" in Allende's Chile (1976) / Socialism, Economics and Development (1986)
- Gene Castellano, "The DuPont Company's Chart Room", Hagley Museum and Library weblog (2015)
Verdere lectuur:
- Stafford Beer: Brain of the Firm (2e editie), Cybernetics and Management, Designing Freedom
- Sebastian Edwards, The Chile Project: The Story of the Chicago Boys and the Downfall of Neoliberalism
- Andrew Pickering, The Cybernetic Brain: Sketches of Another Future
Project Cybersyn
Project Cybersyn was een vroege poging om computernetwerken te gebruiken voor economisch beheer in het Chili van Allende, met betrokkenheid van de Britse cyberneticus Stafford Beer. Het project heeft een zekere cultstatus onder hedendaagse socialisten, vermoedelijk mede door de sfeer van de foto's van de controlekamer en de aura van rechtvaardig martelaarschap gezien het lot van Allende en zijn regering.
Vanuit mijn interesse in de mogelijkheden en beperkingen van economische planning, wil ik specifiek helder krijgen:
- Wat de verschillende deelnemers (Beer en de diverse Chileense groepen) hoopten te bereiken met Cybersyn;
- Wat het geïmplementeerde systeem daadwerkelijk heeft bereikt;
- Wat een soortgelijk systeem zou kunnen doen met moderne, of redelijkerwijs voorzienbare, technologie.
De belangrijkste bron hiervoor is het boek van Medina. Daarnaast is het relevant om te onderzoeken welk historisch onderzoek er sinds de publicatie van haar boek is gedaan.
Update, 18 oktober 2023
Na het lezen van het boek van Medina en de technische bronnen uit de jaren zeventig die zij citeert, volgen hier aanvullende aantekeningen.
De vier hoofdcomponenten van Cybersyn
Cybersyn bestond uit vier hoofdonderdelen:
- Cybernet: Een netwerk van telexmachines dat fabrieken verbond met de overheidsinstantie die de genationaliseerde sector van de economie beheerde (Corporación de Fomento de la Producción, CORFO), en van daaruit naar de enige mainframecomputer die beschikbaar was voor het project. Het idee was dat fabrieken regelmatig (idealiter dagelijks) metingen van wat we nu 'key performance indicators' of statistieken zouden noemen, naar de centrale computer zouden sturen. De computer zou deze verwerken en de resultaten terugkoppelen naar elke fabriek.
- Cyberstride: Een centraal programma op de mainframe die in essentie anomaliedetectie of 'change-point detection' uitvoerde op de tijdreeksen die vanuit de periferie binnenkwamen. Dit was gebaseerd op de methode van Harrison en Stevens (1971). In simpele termen hielden de output-signalen in dat de situatie óf nominaal was, óf dat er "iets aan de hand was in de fabriek". Een belangrijk onderdeel van het ontwerp was dat een waarschuwing van Cyberstride eerst terugging naar de betreffende fabriek, zodat deze de kans kreeg het probleem zelf op te lossen, om zo een mate van autonomie op bedrijfsniveau te behouden.
- CHECO: Een simulatiemodel van de Chileense macro-economie, bedoeld om beleidsmakers in staat te stellen 'wat-als'-scenario's door te rekenen.
- De controlekamer (operations room): Een indrukwekkende ruimte die informatie van Cyberstride en CHECO aan besluitvormers moest tonen. De ontwerpers beweerden niet beïnvloed te zijn door films als 2001: A Space Odyssey of Star Trek, maar de visuele stijl van "De Toekomst" vertoont sterke overeenkomsten. Stafford Beer was daarnaast gefascineerd door "algedonische" (pijn-plezier) meters, waarmee burgers hun tevredenheid konden aangeven via een centrale weergave, maar dit bleef grotendeels theoretisch of beperkt tot prototypes.
Analyse van de uitvoering en effectiviteit
De bovenstaande componenten zijn gerangschikt op afnemende mate van voltooiing en nut.
Het telexnetwerk
Het telexnetwerk was het enige onderdeel dat daadwerkelijk nuttig bleek voor de regering-Allende, zij het niet op de beoogde wijze. Tijdens een landelijke staking van de transportsector in oktober 1972 gebruikte de regering het netwerk om de vrachtwagens onder hun controle te coördineren en zo te voorkomen dat de economie volledig stilviel. Hierbij werden geen cybernetische principes, de controlekamer of Cyberstride gebruikt; het voordeel van telex ten opzichte van telefoon was vooral het creëren van schriftelijke verslagen zonder dat er handmatige notities nodig waren. Hoewel sommige bronnen beweren dat de regering de staking hiermee brak, eindigde de staking in werkelijkheid met een politiek compromis. Het netwerk gaf de regering echter wel meer tijd en een betere onderhandelingspositie.
Cyberstride
Cyberstride kwam uiteindelijk in bedrijf, maar de vertraging tussen het nemen van metingen, de verwerking in de mainframe en de terugkoppeling naar besluitvormers was zo groot dat het systeem faalde in zijn doel om problemen vroegtijdig te detecteren. Dit zorgde ervoor dat fabrieksmanagers weinig motivatie hadden om het systeem tijdig en vaak van gegevens te voorzien.
Ondanks de retoriek deed het systeem niets om de controle te decentraliseren of arbeiders te betrekken bij participatieve besluitvorming. Het was geen planningssysteem of vervanging voor marktcoördinatie. Wanneer het systeem een probleem signaleerde, moesten managers en bureaucraten alsnog improviseren om oplossingen te vinden. Bovendien werd de autonomie van bedrijven in de praktijk ondermijnd: zodra er een probleem werd gedetecteerd, werden de betreffende onderneming, de centrale telexruimte van CORFO en de projectdirecteur Raul Espejo tegelijkertijd gewaarschuwd.
CHECO en de controlekamer
CHECO produceerde enkele modellen, maar er is geen bewijs dat besluitvormers deze daadwerkelijk hebben geraadpleegd. Het was bovendien technisch zeer moeilijk om deze modellen te koppelen aan de data uit het telexnetwerk.
De controlekamer was eveneens van beperkt nut. De schermen waren niet aangesloten op computers, maar dienden voor het tonen van dia's. Elke grafiek en kaart moest handmatig worden getekend door de beste grafisch ontwerpers van Chili. Hoewel het visueel indrukwekkend was, bood het functioneel niet meer dan een gewone conferentieruimte met een overheadprojector.
Eindconclusie en moderne reflectie
Mijn beoordeling is dat indien de regering-Allende wonderbaarlijk had overleefd en Cybersyn volledig was uitgebouwd, het resultaat een pionierend voorbeeld zou zijn geweest van wat we nu een "dashboard" noemen: een systeem dat tijdreeksen van prestatie-indicatoren volgt en waarschuwingen geeft bij afwijkingen.
De politieke waarde hiervan hangt volledig af van wie toegang heeft tot de informatie, wie beslissingen neemt op basis daarvan en aan wie zij verantwoording schuldig zijn. Bovendien is zo'n systeem afhankelijk van de eerlijkheid van de ingevoerde data; het risico bestaat dat data worden gefalsificeerd om problemen te maskeren of doelen makkelijker te maken. Als vervanging voor marktcoördinatie was Cybersyn simpelweg ongeschikt; het als een gedecentraliseerd planningssysteem te beschrijven is onjuist.
Tegenwoordig zou de software eenvoudig op een smartphone kunnen draaien. Elke fabrieksmanager zou een eigen anomaliedetector kunnen hebben en het telexnetwerk zou worden vervangen door het normale telefoonnetwerk. Het delen van deze informatie in een centraal knooppunt zou nu vooral nuttig zijn voor aggregatie in een macro-economisch model of een input-output model van industriële koppelingen.
Ondanks deze kritiek is het resultaat van de mensen die aan Project Cybersyn werkten bewonderenswaardig. Zij probeerden onder zeer moeilijke omstandigheden iets nieuws, hards en waardevols te creëren.
***
Voetnoot over de politieke context: Ik betwijfel of de regering-Allende had kunnen overleven; als de CIA of binnenlandse reactionairen hen niet hadden omvergeworpen, zou de Communistische Partij dat waarschijnlijk hebben gedaan.
Aanbevolen literatuur
Artikelen en boeken:
- Daniel Davies, "Computers with ashtrays", Back of Mind (2023)
- Daniel Davies, "The statistical heart of the system", Back of Mind (2023)
- Eden Medina, Cybernetic Revolutionaries: Technology and Politics in Allende's Chile
- Raul Espejo, "Cybersyn, big data, variety engineering and governance", AI and Society (2022)
- P. J. Harrison and C. F. Stevens, "A Bayesian Approach to Short-term Forecasting", Operational Research Quarterly (1971)
- Alec Nove, "The Political Economy of the Allende Regime" in Allende's Chile (1976) / Socialism, Economics and Development (1986)
- Gene Castellano, "The DuPont Company's Chart Room", Hagley Museum and Library weblog (2015)
Verdere lectuur:
- Stafford Beer: Brain of the Firm (2e editie), Cybernetics and Management, Designing Freedom
- Sebastian Edwards, The Chile Project: The Story of the Chicago Boys and the Downfall of Neoliberalism
- Andrew Pickering, The Cybernetic Brain: Sketches of Another Future
Groetjes,