Ruiken mensen echt anders als ze ouder worden? De waarheid achter de 'oude-mensengeur'

Vorige week klaagde mijn moeder dat ze begon te ruiken naar een "oud mens".

Ze had haar favoriete trui gepakt en om zich heen geslagen in de bioscoop. "Het rook naar mijn grootmoeder," zei ze, bijna fluisterend. "Ik dacht dat iemand de jas geleend moest hebben. Maar ik was het zelf."

Mijn moeder, die in de zestig is, heeft enorm veel energie. Haar haar is dik en nog steeds natuurlijk kastanjebruin. Ze is gezond en sterk; ze gaat graag wandelen en bezoekt rockconcerten.

"Ik voel me niet als een oud mens. Waarom ruik ik er wel naar?" klaagde ze.

Ik vertelde haar, eerlijk gezegd, dat ik geen nieuwe aroma's merkte. Ik vond dat ze rook zoals altijd: een mix van lotion en gardenia. Maar ik wist onmiddellijk waar ze het over had.

Experts zeggen dat we inderdaad anders gaan ruiken naarmate we ouder worden. "Het is een van de meest universele, maar minst besproken aspecten van het mens-zijn," zegt Dr. Roya Javid, dermatoloog in Monterey, Californië. "Het is simpelweg biologie die zich volgens schema ontvouwt, op dezelfde manier als we groeien of ons haar grijs wordt. Ieder mens op de planeet gaat door dezezelfde overgangen."

Wat zorgt ervoor dat we anders gaan ruiken als we ouder worden?

De mufgeurende geur die mensen soms de "oude-mensengeur" noemen, wordt veroorzaakt door een chemische verbinding genaamd 2-nonenal. Volgens Javid ontstaat 2-nonenal wanneer bepaalde huidoliën oxideren en worden afgebroken.

Het is een normale – en onvermijdelijke – verandering.

"Onze huid is bedekt met een dunne laag natuurlijke oliën, genaamd huidlipiden. Deze houden de huid zacht, waterdicht en beschermd," legt ze uit. Die lipiden bestaan uit vetzuren, en naarmate we ouder worden, verandert de samenstelling van deze vetzuren. Tegelijkertijd vertraagt het vermogen van de huid om dagelijkse slijtage tegen te gaan. De oliën liggen meer bloot, en wanneer ze door oxidatie worden afgebroken, komt er 2-nonenal vrij.

"Het is gewoon een natuurlijk bijproduct van huidveroudering – geen vuil, geen slechte hygiëne," zegt Javid. "Het is simpelweg olie die in de loop der tijd stilzwijgend verandert, op dezelfde manier als metaal verandert wanneer het aan de lucht wordt blootgesteld."

De hoeveelheid 2-nonenal verschilt per persoon. "We weten nog niet waarom sommigen een sterkere geur ontwikkelen dan anderen," zegt Javid. "Hoewel de samenstelling van de huidolie van een individu, genetica, het microbioom van de huid, hygiënepraktijken, kleding, gezondheid en omgeving allemaal een rol kunnen spelen in zowel de hoeveelheid geproduceerd 2-nonenal als de hoeveelheid die gedurende de dag op de huid blijft."

Wanneer treedt deze verandering op?

Experts zeggen dat de "oude-mensengeur" veel eerder kan optreden dan je zou verwachten.

Een Japanse studie uit 2001 testte de huid van proefpersonen tussen de 26 en 75 jaar en detecteerde 2-nonenal vanaf de leeftijd van 40 jaar. Maar Dr. Arshad Rather, consultant geriater en algemeen arts bij de Medical Express Clinic in Londen, zegt dat dit niet betekent dat mensen plotseling wakker worden met een merkbare nieuwe geur.

"Onderzoek suggereert dat 2-nonenal geleidelijk toeneemt naarmate je ouder wordt, vooral na de middelbare leeftijd. Het is geen schakelaar die op je 40ste omgaat – het is eerder een draaiknop die langzaam wordt omhooggedraaid," zegt Rather.

Experts merken op dat het ontwikkelen van een leeftijdsspecifieke geur niet uniek is voor ouderen. Sterker nog, elke leeftijdsgroep heeft geuren die ermee geassocieerd worden, voor beter of slechter.

"Elke levensfase heeft zijn eigen kenmerkende geur," zegt Javid. "Baby's ruiken zoet en melkachtig omdat hun geurklieren nog niet zijn geactiveerd. De puberteit zet die schakelaar om, en plotseling zorgen hormonen voor een sterkere, muskusachtigere geur bij tieners. Volwassenheid heeft een consistenter aroma dat gekoppeld is aan zweet en het dagelijks leven. En deze veranderingen in de natuurlijke huidoliën zorgen ervoor dat mensen op latere leeftijd een andere geur krijgen."

Is de 'oude-mensengeur' inherent slecht?

Alle negatieve gevoelens die mensen hebben over de "oude-mensengeur" zijn volgens Javid een probleem van perceptie, niet een probleem van de realiteit.

Uit een blindexperiment bleek dat de 2-nonenal-geur mogelijk niet onaangenaam is. In een studie uit 2012 vroegen onderzoekers 41 jonge volwassenen om te ruiken aan T-shirts die gedragen waren door individuen uit drie leeftijdsgroepen: jong (20–30 jaar), middelbaar (45–55 jaar) en oud (75–95 jaar). De onderzoekers stelden vast dat de geur van oudere volwassenen werd "beoordeeld als minder intens en minder onaangenaam" dan die van de andere groepen.

Dr. Johan N. Lundström, professor psychologie aan het Karolinska Institutet in Zweden en een van de auteurs van de studie, zegt dat zijn team verrast was door de resultaten. Ze hadden verondersteld dat de geur een lineaire trend zou volgen, waarbij de jongste groep het hoogst en de oudste groep het laagst zou worden beoordeeld, maar dat was niet het geval.

"Ouderen hebben een duidelijk aparte kwaliteit van lichaamsgeur, maar deze werd niet als bijzonder negatief beoordeeld," zegt Dr. Lundström.

Kun je iets doen aan de geur?

Experts zeggen dat er geen manier is om de ontwikkeling van 2-nonenal te stoppen. Er zijn echter wel manieren om de geur te beheersen.

Javid zegt dat regelmatig baden of douchen een deel van de geur kan wegwassen. Zeep en water zullen het chemische bestanddeel echter niet volledig verwijderen, omdat het niet simpelweg op het huidoppervlak ligt zoals zweet, maar continu wordt aangemaakt. Deodorants kunnen een geur tijdelijk maskeren, maar verwijderen 2-nonenal niet.

Tegelijkertijd kan het regelmatig wassen van kleding en lakens, en het luchten van kamers, helpen om de geur in huis te verminderen. Omdat 2-nonenal echter niet gemakkelijk uitwas, kan het blijven hangen, zelfs na de meest grondige schoonmaakbeurten.

Sommige bodywash-producten worden vermarkt als neutralisatoren van 2-nonenal, zoals zeep gemaakt van kaki (persimmon). Experts zeggen dat hoewel er anekdotische berichten zijn dat dit helpt, wetenschappelijk bewijs ontbreekt.

Rather vermoedt dat er een verband is tussen de productie van 2-nonenal en iemands levensstijl en dieet, maar zegt dat er meer studies nodig zijn. "Aangezien de geur voortkomt uit een oxidatiereactie, is het verminderen van oxidatieve stress een zinvol doel. Het eten van voedingsmiddelen die rijk zijn aan antioxidanten, zoals kleurrijke groenten en fruit en bronnen van vitaminen C en E, kan oxidatieve stress verminderen," zegt hij.

"Niet roken en je huid beschermen tegen zonneschade zijn ook verstandige anti-oxidatiegewoonten," voegt Rather toe.

Uiteindelijk zeggen experts dat het waar is dat mensen een andere geur ontwikkelen naarmate ze ouder worden, maar dat er niets beschamends aan is.

Als iemand merkt dat hij of zij naar 2-nonenal begint te ruiken – wat we uiteindelijk allemaal zullen doen – spoort Javid hen aan om zich niet onzeker te voelen of fortuinen uit te geven aan speciale zepen.

"Focus op de dingen die je huid in het algemeen ondersteunen: antioxidanten, minder zonneschade, minder roken, goede hydratatie," zegt ze. "En weet dat de wetenschap zegt dat je je zorgen maakt over iets dat objectief gezien niet zo erg is als het stereotype."