Over Echt Je Best Doen

De limieten van motivatie

Student: Hoe kan men zijn Zelf-natuur realiseren? Ik weet zo weinig over het onderwerp.

Yasutani: Ten eerste moet je ervan overtuigd zijn dat je dat kunt. Overtuiging creëert vastberadenheid, en vastberadenheid creëert ijver. Maar als je geen overtuiging hebt, als je denkt "misschien lukt het, misschien niet", of erger nog, "dit is boven mijn macht!" — dan zul je nooit ontwaken, ongeacht hoeveel zazen je doet.

Deze quote is zeer relevant voor de vraag hoe we psychologisch omgaan met complexe problemen. Vaak weten we intellectueel dat huidige theorieën onjuist zijn, maar we kunnen ze psychologisch niet aanpakken met dezelfde energie als wanneer we een concrete anomalie of paradox moeten verklaren.

In een verhaal van Eliezer Yudkowsky over de "Failures of Eld Science" wordt beschreven hoe studenten een fout in de quantummechanica ontdekten. De reden dat eerdere grootheden als Einstein, Schrödinger en von Neumann dit niet zagen, was niet een gebrek aan competentie, maar een gebrek aan pragmatische motivatie. Ze hadden geen dringende noodzaak voor een antwoord.

De studenten in het verhaal hadden een enorm voordeel: ze wisten zeker dat de huidige theorie onjuist was. Dit gaf hen:

• De bereidheid om pijnlijk bevochten inzichten en theorieën los te laten ten gunste van iets nieuws.
• De focus om niet al hun tijd en energie te besteden aan het repareren van de oude theorie.

Wanneer men ervan overtuigd is dat er een correct antwoord bestaat, verandert de motivatie en effectiviteit radicaal. Het is geen kwestie van training of competentie in paradigmaverschuivingen, maar van de acceptatie dat er nu een verschuiving moet plaatsvinden en dat jij degene bent die het moet doen.

Het existentiebewijs: Weten dat het kan

Het simpele besef dat een oplossing bestaat (een existentiebewijs), fungeert vaak als de belangrijkste katalysator voor een doorbraak.

Voorbeelden uit de wetenschap en techniek

• George Dantzig: Tijdens zijn eerste jaar aan Berkeley kopieerde hij twee problemen van het schoolbord, denkende dat het huiswerk was. Hij vond ze ongebruikelijk moeilijk, maar loste ze uiteindelijk op. Zes weken later kwam zijn professor, Neyman, enthousiast zijn huis binnen: Dantzig had onbewust twee beroemde, onopgeloste problemen in de statistiek opgelost. Omdat hij dacht dat het huiswerk was, wist hij dat er een oplossing moest zijn, waardoor hij niet stopte toen het moeilijk werd.
• Bill Atkinson: Atkinson creëerde de illusie van overlappende vensters op een computerscherm bij Apple. Hij deed dit omdat hij dacht deze functionaliteit gezien te hebben tijdens een bezoek aan Xerox PARC. In werkelijkheid hadden de mensen bij PARC dit nooit bereikt; Atkinson slaagde erin simpelweg omdat hij niet wist dat het (op dat moment) onmogelijk was.
• Ms. Pac-Man: Een groep spelers (de "Bozeman Think Tank") slaagde erin een voorheen onmogelijk geachte strategie ("grouping") op de "Junior boards" van Ms. Pac-Man te implementeren, enkel omdat ze onterecht geloofden dat anderen het al hadden gedaan.
• Cryptografie: Whitfield Diffie en Martin Hellman ontwikkelden Public-Key Cryptografie. Ralph Merkle had hier al aan gewerkt, maar zijn werk werd aanvankelijk niet gewaardeerd omdat hij slecht schreef. Toen Merkle echter zag dat anderen (Diffie en Hellman) het probleem begrepen en oplossten, realiseerde hij zich dat zijn eigen ideeën correct waren en kon hij ze verder uitwerken.

De atoombom en de kracht van publieke kennis

Norbert Wiener stelde dat bij het decoderen van berichten de belangrijkste informatie is dat het bericht geen wartaal is. Op dezelfde manier is bij natuurkundige problemen de grootste informatiebron het weten dat een oplossing bestaat.

Dit was duidelijk zichtbaar bij de ontwikkeling van de atoombom. Zodra de wetenschappelijke wereld wist dat een atoombom mogelijk was, werd de realisatie ervan een kwestie van enkele jaren.

• Heisenberg: Tijdens het Duitse atoombomprogramma zorgden foutieve berekeningen over de kritische massa (tonnen in plaats van kilograms) voor vertraging. Pas toen Heisenberg na de bombing van Hiroshima hoorde dat het was gelukt, kon hij zijn fout onmiddellijk vinden en de berekening corrigeren naar 14 kg.
• Het Nth Country Project: Een Amerikaans experiment toonde aan dat twee niet-experts (postdocs) in twee en een half jaar tijd een gedetailleerd ontwerp voor een atoombom konden maken, enkel gebruikmakend van niet-geclassificeerde documenten. Het feit dat het mogelijk was, was voldoende motivatie om het te bereiken.

Fysieke limieten en de 'Centrale Governor'

De menselijke geest stelt vaak limieten aan het lichaam die niet fysiologisch zijn, maar psychologisch.

De zaak Jure Robič

Jure Robič, een ultra-cyclist, won bijna elke race die hij betrad, inclusief de RAAM (Race Across America). Hij bezit geen uitzonderlijke fysiologische gaven vergeleken met andere topsporters, maar hij weigert te stoppen.

Robič gebruikt een "tweede brein" (zijn support crew) dat alle beslissingen neemt over rust, voeding en snelheid. Hijzelf weet niet hoeveel kilometers er nog over zijn. Zijn crew hanteert een vuistregel: op het moment dat Robič zich volledig uitgeput voelt en denkt dat hij fysiek niet meer verder kan, heeft hij in werkelijkheid nog 50% van zijn energie over.

De biologie van vermoeidheid

Onderzoek van Timothy Noakes en anderen suggereert dat vermoeidheid minder een objectieve gebeurtenis is en meer een subjectieve emotie — een poging van het brein om het lichaam te beschermen tegen potentiële schade.

In een experiment met fietsers werd ontdekt dat wanneer zij volledige uitputting rapporteerden, het percentage actieve spiervezels juist afnam tot ongeveer 30%. Het brein hield het lichaam bewust tegen. Vermoeidheid is dus een "trick" van het brein. De weg voorbij vermoeidheid is het brein misleiden, afleiden of provoceren.

Redelijke inspanning vs. Werkelijke capaciteit

Er is een verschil tussen wat we willen doen en wat mogelijk is. Veel mensen verwarren "ik heb mijn best gedaan" met "ik heb gedaan wat ik op dat moment redelijk vond".

Een voorbeeld hiervan is de student die in een seminar over geldinzameling eerst weigerde om vreemden om geld te vragen, omdat hij dat "niet kon". Toen hij echter echt gedwongen werd om het te proberen, lukte het hem en hem. Hij ontdekte dat hij niet tegen een harde limiet aanliep, maar tegen zijn eigen onwil.

De werkelijke limieten liggen veel hoger dan wat we doorgaans als "redelijk" beschouwen. Zoals Benjamin Franklin schreef: een man van matige capaciteiten kan grote veranderingen bewerkstelligen als hij een goed plan maakt en alle afleidingen elimineert.

De paradox van trauma en prestatie

Er is een opvallende correlatie tussen vroege levenservaringen, zoals trauma, verwaarlozing of het verlies van een ouder, en extreme prestaties op volwassen leeftijd.

De 'Phaeton-effect' en onzekerheid

Verschillende biografische analyses suggereren dat een gebrek aan veiligheid in de kindertijd kan leiden tot een obsessieve drive om succesvol te zijn.

• Winston Churchill: Had een koude en afwijzende relatie met zijn vader, wat hem aanzette tot grote daden om erkenning te krijgen.
• Norbert Wiener: Had een ongelukkig familielandschap met een dominante vader; dit wordt gezien als een mogelijke motor achter zijn unieke bijdragen aan de cybernetica.
• Elon Musk en Kanye West: Beiden vertonen profielen van hoge intelligentie gecombineerd met vroege emotionele instabiliteit of vaderloosheid, wat resulteerde in een meedogenloze drive om te presteren.

Statistieken over genialiteit

Onderzoek naar eminente personen (onder andere door Eisenstadt en Simonton) laat zien dat een significant percentage van creatieve genieën een ouder verloor voor hun 21e.

• Bij historische genieën verloor 34% een ouder voor hun 16e en 45% voor hun 21e.
• Dit trauma kan een coping-proces in gang zetten dat, onder de juiste omstandigheden, leidt tot een sterke prestatie-oriëntatie. De persoon probeert een innerlijk onevenwicht te herstellen door middel van buitengewone inspanning.

De rol van de vaderfiguur

In studies naar wetenschappers (bijv. door Lewis M. Terman en Eiduson) bleek dat bijna de helft van de succesvolle wetenschappers weinig contact had met hun vader of een vader had die emotioneel afstandelijk was. Vaak vonden deze jonge mannen een surrogaatvader in een inspirerende docent, wiens autoriteit en warmte hen stimuleerden om het pad van de wetenschap te volgen.

Conclusie

De limieten van wat een mens kan bereiken worden vaak niet bepaald door fysiologische of intellectuele capaciteiten, maar door psychologische barrières. De overtuiging dat een oplossing bestaat, het uitschakelen van de "centrale governor" van vermoeidheid, en in sommige gevallen de drang om een vroeger tekort aan erkenning of stabiliteit te compenseren, zijn de factoren die het verschil maken tussen een "redelijke inspanning" en een buitengewone prestatie.