Peter Thiel: de tech-oligaarch die gelooft in de Antichrist

***

Auteur: Jesús Sérvulo González Datum: 25 oktober 2026

De strijd tegen Gawker en de voorspelling van Trump

Toen Hulk Hogan in 2016 het roddelblad Gawker aanklaagde vanwege het publiceren van een seksvideo zonder zijn toestemming, gaf niemand hem een kans om te winnen. Toch won Hogan de zaak en kreeg hij 140 miljoen dollar aan schadevergoeding toegewezen, wat leidde tot de ondergang van het online medium. Peter Thiel, een van de schimmigste figuren uit Silicon Valley, had de juridische strijd beïnvloed: hij financierde in het geheim de advocaten van Hogan. Hij wilde wraak op Gawker omdat het medium hem jarenlang had belachelijk gemaakt en hem uit de kast had gehaald.

Na die juridische overwinning geloofde Thiel, de oprichter van PayPal, dat de steun van de jury voor Hogan wees op een diepe maatschappelijke verschuiving. Hij voorzag, vóór de meesten, de overwinning van een vastgoedontwikkelaar uit New York met een reputatie als vrouwenverslinder in de verkiezingen van dat jaar. Op dat moment was Donald Trump nog een onwaarschijnlijke kandidaat. "Wow, hij zou de verkiezingen wel eens kunnen winnen," dacht Thiel, zo vertelde hij later aan The Atlantic. Enkele weken later hield hij een toespraak op de Republikeinse Nationale Conventie die hielp bij de lancering van de politieke carrière van Trump.

Technoconservatisme en de "Antichrist"

Een decennium later is de 58-jarige Peter Thiel de meest invloedrijke figuur in Silicon Valley sinds Steve Jobs aan het eind van de jaren 70 opkwam. Als libertair en anti-establishment promotor van het technoconservatisme zit hij achter de opkomst van politieke figuren zoals vicepresident J. D. Vance, die voor hem werkte bij Mithril Capital (een van zijn investeringsfondsen), en Ted Cruz, de Republikeinse senator uit Texas. Hij heeft het technologisch nationalisme van de Verenigde Staten geïnspireerd en keert zich tegen internationale organisaties die na de Tweede Wereldoorlog zijn ontstaan, zoals de Verenigde Naties en de NAVO.

Eind september nam hij deel aan een reeks lezingen in Nashville, waarin hij waarschuwde voor de "Antichrist" en de gevaren van het reguleren van kunstmatige intelligentie. Dit is niet de eerste keer dat hij religieuze retoriek gebruikt om aanvallen te richten op zij die Big Tech willen reguleren; hij deed hetzelfde vorig jaar tijdens soortgelijke conferenties in San Francisco, Rome en Parijs.

"Hij is de vader van een kleine maar machtige sekte die deze extremistische, antidemocratische ideeën in Silicon Valley nastreeft," zegt Gil Durán, schrijver en journalist en auteur van The Nerd Reich: Silicon Valley Fascism and the War on Democracy, in een interview via e-mail. "Al 30 jaar predikt hij tegen de democratie en de overheid, die hij 'fundamenteel kwaad' noemde, terwijl hij investeerde in bedrijven die surveillance leveren aan de overheid." Hij voegt eraan toe: "Zijn kaping van christelijke retoriek verbergt de ware religie van Silicon Valley, waar velen geloven dat ze een god genaamd AI creëren die eeuwig leven zal schenken, hen in ruimtevaartuigen naar de hemelen zal laten reizen en hen een eindeloos, overvloedig paradijs zal bieden. Silicon Valley herschept het christendom naar zijn eigen beeld."

Autonome steden en Palantir

Zijn intellectuele bagage wekt alarm bij links. Hij is tegen belastingen en heeft een bedrijfsapparaat opgezet met residentie in meerdere landen om zijn belastingdruk te minimaliseren. Hij verwerpt de woke-beweging, inclusief klimaatverandering; hij haat universiteiten en moedigt oprichters van start-ups aan om regelgevende limieten te negeren.

Een paar maanden geleden reisde hij naar Argentinië, waar hij een landhuis heeft gekocht. Hij heeft nauwe banden gesmeed met de regering van Javier Milei en zoekt in Patagonië naar land om zijn droom te realiseren van het creëren van autonome steden die functioneren onder hun eigen wetten, onafhankelijk van andere administraties. Dit is vergelijkbaar met wat hij promootte in Próspera Zede, een stedelijke nederzetting op het Hondurese eiland Roatán, die hij wil uitbreiden naar andere delen van de wereld.

Thiel is ook de oprichter van Palantir, een van de duisterste bedrijven in het wereldwijde technologielandschap. Opgericht drie jaar na de aanslagen van 11 september, toen de regering-Bush prioriteit gaf aan veiligheid boven burgerlijke vrijheden, verwerkt Palantir massale databases om patronen en kwetsbaarheden op te sporen. Het bedrijf, vernoemd naar een object uit J. R. R. Tolkiens In de Ban van de Ring, is ontstaan dankzij een contract met de CIA. Tegenwoordig maken regeringen over de hele wereld gebruik van deze diensten.

"Hij gelooft niet in democratie, noch in het idee dat mensen vreedzaam kunnen samenleven zonder een vorm van autoriteit," legt filosoof Mark Coeckelbergh uit, professor aan de Universiteit van Wenen. "Thiel gelooft in de rol van elites; hij denkt dat als je mensen niet onder een autoritair regime houdt, er geweldsincidenten zullen plaatsvinden. Hij gelooft dat er een elite van visionairs is, zoals hijzelf, die de wereld moet leiden. Hij vindt dat de techbedrijven die AI hebben gecreëerd vrij moeten kunnen opereren, zonder regulering of limieten, om de vooruitgang te versnellen."

De vorming van een contrarian

Thiel is een excentrieke man vol tegenstrijdigheden. Max Chafkin, auteur van The Contrarian: Peter Thiel and the Rise of the Silicon Valley Oligarchs, beschrijft hem als zeer intelligent, maar ook sociaal onhandig. Thiel werd in 1967 geboren in Frankfurt, Duitsland, als zoon van een ingenieur wiens werk de familie over de hele wereld bracht. Na enkele jaren in het apartheid-Zuid-Afrika emigreerde de familie als kind naar de VS, waar ze zich vestigden in Foster City in de San Francisco Bay Area.

Met Republikeinse en evangelisch christelijke ouders groeide Thiel op tussen schaakstukken en sciencefictionboeken. Op school werd hij door docenten als een briljante leerling beschouwd en door klasgenoten als een nerd. Hij las eindeloos fantasy en sciencefiction — Robert A. Heinlein, Isaac Asimov, Arthur C. Clarke — maar zijn favoriete werk was In de Ban van de Ring, dat hij toegeeft een dozijn keer te hebben herlezen.

Toen hij in 1985 aan de Stanford University begon, was hij het doelwit van grappen en spot die grensden aan pesten, vanwege zijn arrogante, introverte karakter. Daar maakte hij kennis met de libertaire filosofe Ayn Rand en ontdekte hij René Girard en zijn theorie over mimetisch verlangen. "We verlangen naar wat anderen verlangen omdat we hun verlangens imiteren," schreef de Franse denker. Thiel volgde de lessen van Girard aan Stanford en las werken zoals To Double Business Bound: Essays on Literature, Mimesis and Anthropology. In deze periode ontwikkelde hij zijn anticommunisme en zijn wantrouwen tegenover universiteiten en intellectuele elites.

De obsessie met de Antichrist en de Katechon

Het werk van Girard heeft hem diep getekend. Thiel ontwikkelde verontrustende politieke, sociale en technologische theorieën rond het denken van de Franse filosoof en antropoloog, die stelt dat mimetisch verlangen leidt tot afgunst, sociale rivaliteit en het ontstaan van zondebokken die dienen als uitlaatklep om massale conflicten te vermijden. Hieruit komt zijn theorie over de Antichrist, Armageddon en de Katechon, een Griekse term die staat voor "dat wat de Antichrist tegenhoudt".

"Hij heeft een ongezonde obsessie met de Antichrist, de figuur waaromheen zijn persoonlijke theologie draait," zegt Gil Durán. "Het is anti-christelijk, en zijn preken beschuldigen al zijn politieke vijanden ervan mogelijke vectoren van de Antichrist te zijn. Hij moedigt mensen aan om onze huidige politiek te zien als een existentiële strijd tussen goed en kwaad. Hij beschuldigt Greta Thunberg, Alexandria Ocasio-Cortez, critici van AI en zelfs de paus ervan mogelijke Antichrists te zijn."

Daarnaast putte hij uit het werk van conservatieve politieke theoretici zoals Leo Strauss en Carl Schmitt, die laatste een voormalig lid van de nazipartij. Hij mengde hun stellingen over de gebreken van de liberale democratie met Girards theorie over mimetisch verlangen. Zoals Coeckelbergh uitlegt: "De invloed van Girard op Thiel manifesteert zich in de dreiging van geweld onder de beschaving, onder de democratie. Van Carl Schmitt neemt hij het denken in termen van 'vriend versus vijand' over, waarin er eigenlijk geen plaats is voor democratie," omdat we altijd klaar moeten staan om onszelf tegen de vijand te verdedigen.

In 2009 schreef Thiel een controversieel essay: "Sinds 1920 hebben de enorme toename van uitkeringsgerechtigden en de uitbreiding van het kiesrecht naar vrouwen — twee kiezersgroepen die berucht moeilijk zijn voor libertariërs — het begrip 'kapitalistische democratie' tot een oxymoron gemaakt." Na felle kritiek op dit stuk bracht hij een soort excuus aan, maar dat loste de zaak niet op.

Professor Roberto J. González, auteur van War Virtually, gelooft dat de filosofische reflecties van Thiel weinig impact hebben buiten het overtuigen van enkele investeerders en executives "dat zij deel uitmaken van een nobele, zelfs heilige missie om de westerse beschaving te redden." Maar Thiel heeft wel "immense impact via zijn investeringsfirma's. De venture capital-firma van Thiel, Founders Fund, financierde Palantir, Anduril, Clearview AI, Flock Safety en andere defensie- en surveillancestart-ups die enorme, miljardencontracten met de overheid hebben ontvangen," concludeert hij, waarbij hij wijst op de tegenstrijdigheid tussen de libertaire ideeën van Thiel en zijn afhankelijkheid van publieke contracten.

De PayPal-maffia en de drang naar monopolies

Na zijn vertrek bij Stanford en mislukkingen op Wall Street en in Washington, keerde Thiel gedesillusioneerd terug naar de regio San Francisco. Met geld van familie en vrienden startte hij een fonds om te investeren in tech-start-ups. In 1998 ontmoette hij Max Levchin, een in Rusland geboren ingenieur die experimenteerde met software voor het uitwisselen van schuldbekentenissen. Samen creëerden ze PayPal, een platform voor elektronische betalingen tussen gebruikers waarmee ze overheidscontrole konden omzeilen — een idee dat sommige principes van cryptovaluta, die hij later zou kampioeneren, al vooruitliep.

Kort na de lancering van PayPal voegde een andere jonge ingenieur zich bij hen: Elon Musk. Na een periode van interne oorlogen in het bedrijf werd Thiel CEO. Hij omzeilde bankregelgeving en stond ongecontroleerde financiële bewegingen toe, een strategie die de kiem werd van het 'thielisme'. Rond die tijd ontstond de groep die bekend kwam te staan als de PayPal-maffia — voormalige werknemers en oprichters van het bedrijf — die investeerden in grote techfirma's zoals Tesla, SpaceX, OpenAI en YouTube. In 2002 verkochten ze het bedrijf aan eBay voor meer dan 1,5 miljard dollar.

Ber Tarnoff, co-auteur van Muskism, gelooft niet dat Thiel libertaire ideeën van Musk heeft overgenomen. Thiel "is al lange tijd geïnteresseerd in exit-strategieën uit de staat, in tegenstelling tot Musk, wiens nadruk altijd lag op symbiose met de staat."

Thiels voorbeeld bij PayPal, zijn durf in het investeren in opkomende bedrijven en zijn agressieve stijl werden gekristalliseerd in het boek Zero to One: Notes on Startups, or How to Build the Future. In dit bestseller-boek betoogt hij dat ondernemers bijna goddelijk zijn, dat monarchieën efficiënter zijn dan democratieën en dat sekten een goed organisatiemodel zijn. Thiel moedigt aan om regels te breken om succesvolle bedrijven te creëren die monopolies bereiken — zijn ware obsessie, merkt Chafkin op in zijn biografie. Voor Thiel is het doel niet om productiever of competitiever te zijn, maar om monopolies te creëren vanuit geheel nieuwe concepten of ideeën.

Dankzij de opbrengsten van de verkoop van PayPal besloot hij in 2004 500.000 dollar te investeren in een start-up die was opgericht door Mark Zuckerberg, een tweedejaarsstudent aan Harvard. In ruil voor zijn investering kreeg hij 10% van het jonge sociale netwerk, wat hem uiteindelijk tot visionair maakte. Hij legde zijn disruptieve visie op het management van het bedrijf op aan Zuckerberg: de ondernemer moet onaantastbaar zijn, de macht behouden, en regels moeten worden gebroken om te slagen. Op deze manier steeg Zuckerberg bij Facebook, dat wordt beschouwd als een van de schadelijkste bedrijven van de nieuwe economie.

Stagnatie en de "Monopolie van één"

Het jaar na zijn investering in Facebook richtte hij Founders Fund op, een venture capital-firma gericht op het ontdekken van disruptieve bedrijven met het potentieel om de wereld te veranderen. De portfolio van het fonds omvat SpaceX, Palantir, Anduril, Airbnb, OpenAI en Polymarket. Het fonds schetst de kenmerken die dergelijke bedrijven moeten hebben: "De beste bedrijven creëren hun eigen industrieën. Ze zijn niet populair, ze zijn moeilijk te evalueren, ze hebben technologische risico's, maar geen onoverkomelijke technologische risico's, en als ze slagen, zal hun technologie buitengewoon waardevol zijn."

Hij hult dit alles in een filosofische mantel. In een interview met The New York Times betoogde hij dat het grootste probleem van de mensheid technologische stagnatie is. "We zouden kolonies op de maan moeten hebben, robots, vliegende auto's, steden op de oceaan, onder de oceaan," zei hij in een toespraak. "We zouden biologische landbouw moeten hebben. We hadden woestijnen in vruchtbaar land moeten veranderen. Er zijn veel ongelooflijke dingen die mensen in de jaren vijftig en zestig verwachtten die de wereld zouden hebben getransformeerd."

Hij stelt dat de mensheid sinds de jaren zestig geen grote technologische doorbraken heeft gerealiseerd: de opkomst van het internet verloor momentum en de iPhone was geen technologische revolutie, maar een commerciële. Hij is sceptisch over de transformerende kracht van AI, hoewel hij toegeeft dat het het enige is dat de stagnatie zou kunnen doorbreken. Voor Thiel komt echte innovatie voort uit "het creëren van markten waar voorheen geen markten bestonden."

Kim Phillips-Fein, auteur van Country of Lords, herinnert zich een uitspraak van Thiel in haar werk: "Terwijl ik opgroeide, wilde ik de beste zijn, ik wilde naar deze elite-instituten gaan. Ik ging naar de rechtenfaculteit, ik volgde het rechte pad, maar toen realiseerde ik me dat dat allemaal fout was, en dat je eigenlijk alles moest disrupten, je eigen monopolie moest creëren, een monopolie van één: niemand anders kan ooit jij zijn. En de mensen die gezegend zijn met het genie om te herkennen hoe je iets volledig nieuws in de wereld creëert, dat zijn de mensen die het verdienen om te winnen in deze race en die het verdienen om de middelen van de samenleving te beheersen."