Het artikel bespreekt de voortgang van de AROS-poort voor de Raspberry Pi 3, waarbij de focus verschuift van traditionele 68k-emulatie naar een native ARM (aarch64) omgeving.
Belangrijkste punten:
- Native ARM: Er is een sterke drang naar native ARM om de beperkingen van de oude 68K-architectuur te overstijgen en nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden te ontsluiten.
- Technische mijlpalen: Dankzij het werk van Bo Stale Kopperud is er vooruitgang geboekt in 3D-versnelling via de Gallium-driver (Mesa), waardoor applicaties zoals Quake 2 kunnen draaien.
- Huidige status: Hoewel nightly builds snel booten op fysieke hardware, is de USB-ondersteuning nog instabiel. Testen via QEMU is mogelijk, maar beperkt tot een lage resolutie zonder netwerkondersteuning.
- Compatibiliteit: De huidige distributie werkt niet op de Raspberry Pi 5 vanwege architecturale wijzigingen. Een mogelijke oplossing is de ontwikkeling van een Linux-gehoste versie van AROS.
Raspberry Pi 3: AROS op de Raspberry Pi
Hardwarekeuzes en de verschuiving naar Native ARM
De discussie begint met de vraag in hoeverre AROS-gebruikers de Raspberry Pi 3 inzetten voor AROS- en Amiga-software. Er wordt gesproken over de keuze voor de bare metal omgeving; momenteel wordt hiervoor vaak emu68 gebruikt, maar er is een sterke wens om over te stappen naar native ARM.
Naast de Raspberry Pi 3B wordt de Raspberry Pi Zero 2 W genoemd als een interessant alternatief, aangezien deze qua prestaties vergelijkbaar is met de 3B, maar kleiner en goedkoper is.
Er is consensus dat native ARM een wereld aan nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden opent (vergelijkbaar met SDL2). Hoewel AROS 68K een waardevol besturingssysteem is, blijft het beperkt door de verouderde 68K-CPU architectuur. Om vooruitgang te boeken, is een overstap naar moderne CPU-architecturen essentieel.
Ontwikkelingen rond de AARCH64-poort
Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt in de RPi-poort, met name door het werk van ontwikkelaar Bo Stale Kopperud. Er zijn meldingen van AROS-versies die succesvol booten op de Raspberry Pi en zelfs Quake 2 kunnen draaien met versnelde 3D-graphics.
3D-versnelling
De 3D-driver is gebaseerd op Gallium en maakt deel uit van het Mesa-pakket. Hoewel de GPU-driver vaak het meest complexe onderdeel is van de code, wijzen de eerste resultaten op een werkende implementatie.
Installatie en Testresultaten
Gebruikers hebben geëxperimenteerd met de nightly builds voor aarch64. De ervaringen variëren:
- Bootproces: Meerdere gebruikers rapporteren dat het systeem zeer snel boot naar het bureaublad.
- Hardwareproblemen: Er zijn meldingen van volume-leesfouten bij het opstarten, wat in sommige gevallen werd veroorzaakt door defecte sectoren op de SD-kaart.
- USB-ondersteuning: USB-detectie is op dit moment nog niet stabiel of werkt in sommige gevallen helemaal niet.
Emulatie via QEMU
Voor wie AROS wil testen via QEMU, is de volgende configuratie voorgesteld:
qemu-system-aarch64 \
-M raspi3b \
-kernel AROS-20260727-raspi-aarch64-system/aros-aarch64-raspi.img \
-initrd AROS-20260727-raspi-aarch64-system/aros-aarch64-bsp.rom \
-dtb AROS-20260727-raspi-aarch64-system/bcm2710-rpi-3-b.dtb \
-drive file=AROS-20260727-raspi-aarch64-qemu.img,format=raw,if=sd \
-serial stdio
Huidige status en beperkingen
Op basis van informatie van ontwikkelaar Bo Stale Kopperud is de huidige status als volgt:
Algemeen De aarch64-poort is nieuw en nog onvoldoende getest. Gebruikers dienen voorzichtig te zijn; er zijn meer verbeteringen gepland.
QEMU-omgeving De ervaring in QEMU is beperkt:
- Resolutie is beperkt tot 640x480.
- Gebruik van de 'void AHI'-driver is noodzakelijk.
- Geen netwerkondersteuning.
- Alleen 'softpipe gallium' is beschikbaar.
Raspberry Pi (Hardware) De ervaring op fysieke hardware is aanzienlijk beter, hoewel er nog knelpunten zijn:
- USB is nog niet stabiel.
- De native 3D-driver is nog niet definitief samengevoegd (merged).
Toekomstige compatibiliteit en Raspberry Pi 5
Er is vastgesteld dat de huidige distributie niet werkt op de Raspberry Pi 5. Dit komt door de grote architecturale veranderingen tussen versie 4 en 5, waardoor ondersteuning voor de Pi 5 aanzienlijk moeilijker is.
Als mogelijke oplossing wordt gesuggereerd om een Linux-gehoste versie te ontwikkelen. Door AROS-bootstrap als een Linux-applicatie te lanceren, zou de volledige 64-bit omgeving onafhankelijk van de specifieke Raspberry Pi-versie (vanaf versie 3 en hoger) kunnen werken.
Raspberry Pi 3: AROS op de Raspberry Pi
Hardwarekeuzes en de verschuiving naar Native ARM
De discussie begint met de vraag in hoeverre AROS-gebruikers de Raspberry Pi 3 inzetten voor AROS- en Amiga-software. Er wordt gesproken over de keuze voor de bare metal omgeving; momenteel wordt hiervoor vaak emu68 gebruikt, maar er is een sterke wens om over te stappen naar native ARM.
Naast de Raspberry Pi 3B wordt de Raspberry Pi Zero 2 W genoemd als een interessant alternatief, aangezien deze qua prestaties vergelijkbaar is met de 3B, maar kleiner en goedkoper is.
Er is consensus dat native ARM een wereld aan nieuwe ontwikkelingsmogelijkheden opent (vergelijkbaar met SDL2). Hoewel AROS 68K een waardevol besturingssysteem is, blijft het beperkt door de verouderde 68K-CPU architectuur. Om vooruitgang te boeken, is een overstap naar moderne CPU-architecturen essentieel.
Ontwikkelingen rond de AARCH64-poort
Er is aanzienlijke vooruitgang geboekt in de RPi-poort, met name door het werk van ontwikkelaar Bo Stale Kopperud. Er zijn meldingen van AROS-versies die succesvol booten op de Raspberry Pi en zelfs Quake 2 kunnen draaien met versnelde 3D-graphics.
3D-versnelling
De 3D-driver is gebaseerd op Gallium en maakt deel uit van het Mesa-pakket. Hoewel de GPU-driver vaak het meest complexe onderdeel is van de code, wijzen de eerste resultaten op een werkende implementatie.
Installatie en Testresultaten
Gebruikers hebben geëxperimenteerd met de nightly builds voor aarch64. De ervaringen variëren:
- Bootproces: Meerdere gebruikers rapporteren dat het systeem zeer snel boot naar het bureaublad.
- Hardwareproblemen: Er zijn meldingen van volume-leesfouten bij het opstarten, wat in sommige gevallen werd veroorzaakt door defecte sectoren op de SD-kaart.
- USB-ondersteuning: USB-detectie is op dit moment nog niet stabiel of werkt in sommige gevallen helemaal niet.
Emulatie via QEMU
Voor wie AROS wil testen via QEMU, is de volgende configuratie voorgesteld:
qemu-system-aarch64 \
-M raspi3b \
-kernel AROS-20260727-raspi-aarch64-system/aros-aarch64-raspi.img \
-initrd AROS-20260727-raspi-aarch64-system/aros-aarch64-bsp.rom \
-dtb AROS-20260727-raspi-aarch64-system/bcm2710-rpi-3-b.dtb \
-drive file=AROS-20260727-raspi-aarch64-qemu.img,format=raw,if=sd \
-serial stdio
Huidige status en beperkingen
Op basis van informatie van ontwikkelaar Bo Stale Kopperud is de huidige status als volgt:
Algemeen De aarch64-poort is nieuw en nog onvoldoende getest. Gebruikers dienen voorzichtig te zijn; er zijn meer verbeteringen gepland.
QEMU-omgeving De ervaring in QEMU is beperkt:
- Resolutie is beperkt tot 640x480.
- Gebruik van de 'void AHI'-driver is noodzakelijk.
- Geen netwerkondersteuning.
- Alleen 'softpipe gallium' is beschikbaar.
Raspberry Pi (Hardware) De ervaring op fysieke hardware is aanzienlijk beter, hoewel er nog knelpunten zijn:
- USB is nog niet stabiel.
- De native 3D-driver is nog niet definitief samengevoegd (merged).
Toekomstige compatibiliteit en Raspberry Pi 5
Er is vastgesteld dat de huidige distributie niet werkt op de Raspberry Pi 5. Dit komt door de grote architecturale veranderingen tussen versie 4 en 5, waardoor ondersteuning voor de Pi 5 aanzienlijk moeilijker is.
Als mogelijke oplossing wordt gesuggereerd om een Linux-gehoste versie te ontwikkelen. Door AROS-bootstrap als een Linux-applicatie te lanceren, zou de volledige 64-bit omgeving onafhankelijk van de specifieke Raspberry Pi-versie (vanaf versie 3 en hoger) kunnen werken.
Groetjes,