Europa kampt met historisch lage aardgasreserves, wat in combinatie met aanhoudende conflicten in Iran en extreme weersomstandigheden een groot risico vormt voor de energievoorziening in de winter. Vooral Duitsland is kwetsbaar; het land heeft een vulgraad van slechts 47%, het laagste niveau ooit.
De kernpunten zijn:
- Marktaanpak versus Interventie: De Duitse regering weigert in te grijpen in de markt door staatsbedrijven zoals SEFE en Uniper opdracht te geven gas tegen elke prijs op te kopen, uit angst dat dit de prijzen verder opstuwt. Critici stellen echter dat marktprikkels momenteel onvoldoende zijn.
- Systeemkwetsbaarheid: De overstap van vaste Russische contracten naar de volatiele wereldmarkt voor vloeibaar aardgas (LNG) maakt Europa gevoeliger voor prijsstijgingen en concurrentie van Aziatische economieën.
- EU-doelstellingen: Terwijl de EU streeft naar een vulgraad van 80%, ligt het gemiddelde in het blok rond de 58%.
- Gevolgen: Bij een zeer koude winter kunnen fysieke tekorten ontstaan, wat niet alleen Duitsland raakt, maar ook buurlanden zoals Oostenrijk en Italië die afhankelijk zijn van Duitse noodsteun.
Terwijl landen als Nederland al financiële middelen hebben vrijgemaakt om reserves aan te vullen, blijft Berlijn vasthouden aan een marktgestuurde strategie.
Duitslands gasgok brengt de Europese winter in gevaar
Door Ben Munster en Joana Lehner 7 augustus 2026
Europa's reserves van aardgas zijn gevaarlijk laag. Dit brengt het risico op nieuwe energieproblemen met zich mee als de oorlog in Iran voortduurt en koude periodes de vraag naar verwarming in de winter opdrijven.
Duitsland vormt hierbij de grootste kwetsbaarheid voor de EU. Vanwege de omvang van het land kunnen tekorten in Duitsland worden gevoeld in buurlanden, wat de prijzen in het hele blok opstuwt als het niet lukt om de reserves aan te vullen.
Dit heeft geleid tot groeiende roep om Berlijn om het ondenkbare te doen: direct ingrijpen door staatsgecontroleerde energiegiganten aan te sturen om gas tegen elke prijs te kopen, waarmee jarenlang vastgehouden vrije-marktgedachtes over energiebeleid zouden worden losgelaten.
Tot nu toe heeft de regering geweigerd toe te geven, ook al blijft het land achter bij de EU-doelstellingen en bestaat het risico op fysieke leveringstekorten reeds vanaf november. Het is een gok dat de markten alles zullen oplossen, terwijl oorlog en extreem weer traditionele prikkels verstoren en wereldwijde toevoerketens ontregelen.
Historisch lage voorraadniveaus
"De opslagvolumes zijn niet alleen uitzonderlijk laag voor deze tijd van het jaar, maar historisch laag," aldus Sebastian Heinermann, algemeen directeur van INES, de belangrijkste Duitse vereniging voor gasopslag. Hij waarschuwt dat Duitsland nog steeds vertrouwt op een verouderde, marktgeoriënteerde aanpak om reserves aan te vullen, zelfs nu er "nauwelijks nog markteconomische prikkels over zijn."
Sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 moeten EU-landen gasopslagdoelen van 90 procent van de nationale capaciteit voor de winter behalen om ernstige tekorten te voorkomen. De EU verlaagde dat doel naar 80 procent na het uitbreken van de oorlog in Iran om paniekaankopen te voorkomen.
Normaal gesproken is het aanvullen de verantwoordelijkheid van handelaren en nutsbedrijven, die in de zomer goedkoop gas inkopen om dit in de winter met winst te verkopen. Kopers geven echter aan dat hogere zomerprijzen, als gevolg van de oorlog in Iran en klimaatverandering, deze dynamiek hebben verstoord. Hierdoor liggen de gasreserves in het hele blok rond de 58 procent van de nationale capaciteit; dit is 16 procentpunten lager dan het historische gemiddelde over vijf jaar en het laagste niveau sinds 2011.
Marktprijzen en kwetsbaarheden
De lage reserves hebben de druk op de gasprijzen verhoogd, mede door hernieuwde spanningen rond de Straat van Hormuz. De Europese benchmark voor aardgas ligt nu consequent hoger dan in de eerste vier maanden van de oorlog in Iran.
Hoewel de Europese Commissie stelt dat het blok geen risico's loopt voor de wintervoorziening, projecteert energieanalysebureau Rapidan dat de reserves tegen november slechts zullen stijgen naar 65 procent van de totale opslagcapaciteit. Volgens Rapidan is het behalen van het EU-doel voor de winter onmogelijk zonder "materieel hogere prijzen."
Analisten stellen dat dit risico is verergerd door de overstap van de EU om langetermijncontracten met Rusland te vervangen door kortlopende aankopen van wereldwijd verhandeld vloeibaar aardgas (LNG). Deze zeeschepingen zijn zeer mobiel en gaan naar de hoogste bieder, waardoor kopers kwetsbaarder zijn voor volatiliteit op internationale markten, zeker na het verlies van belangrijke leveringen uit Qatar en de stijgende vraag in Azië.
De specifieke situatie in Duitsland
Duitsland, de grootste gasconsument van het blok, heeft gezien dat de reserves nog langzamer zijn gevuld dan in andere landen, mede door een meer terughoudende, marktgestuurde aanpak. Als gevolg hiervan bedroegen de reserves in augustus slechts 47 procent van de nationale capaciteit — het laagste vulniveau sinds dat gegevens worden bijgehouden. Dit is extra zorgwekkend omdat de Duitse reserves essentieel zijn voor het gehele blok; ze vertegenwoordigen meer dan 20 procent van de totale opslagcapaciteit van de EU.
Desondanks houdt Berlijn vast aan haar koers. Hoewel het ministerie van Energie de historisch lage reserves erkent, weigert het in te grijpen om de staatsgecontroleerde gasinkopers SEFE en Uniper aan te sturen om gas tegen huidige prijzen te kopen.
Een woordvoerder van het Duitse energieministerie verklaarde aan POLITICO: "Het is de verantwoordelijkheid van bedrijven en handelaren om de opslagfaciliteiten voor de winter te vullen. Door de overheid het aanvullen te leiden, zou de gasmarkt verder worden beperkt en zouden de prijzen nog verder stijgen. De leveringssituatie in de komende maanden zou daardoor juist verslechteren."
Risico's bij extreme weersomstandigheden
Laurent Ruseckas, senior gasanalist bij S&P Global, stelt dat het effect van deze aanpak pas in de winter duidelijk zal worden. Bij ongewoon lage temperaturen kunnen handelaren gedwongen zijn op het laatste moment extra voorraden te kopen, wat de prijzen opdrijft, vooral als de Straat van Hormuz gesloten blijft. Aan de andere kant zou ingrijpen de prijzen voortijdig kunnen verhogen als de winter mild blijkt te zijn.
"Als je nu begint met kopen om een politiek vastgesteld niveau te bereiken, maak je de prijzen nu hoger om de verzekering te hebben dat je in de winter, als het koud is, niet voor nog hogere prijzen komt te staan," aldus Ruseckas.
De terughoudendheid van Duitsland onderstreept bovendien de moeite die de versnipperde energiemarkt van de EU heeft om te concurreren met meer gecentraliseerde Aziatische economieën. Deze laatste acteren sneller om leveringen veilig te stellen en bieden consequent hogere prijzen dan Europese landen, zelfs wanneer hun reserves laag zijn.
Mogelijke fysieke tekorten
Sebastian Heinermann van INES waarschuwt dat zelfs als de reserves tot 76 procent van de capaciteit worden gevuld — wat volgens SEFE haalbaar is — dit mogelijk niet voldoende is bij een "uitzonderlijk koude" winter. Dit zou effecten kunnen hebben op buurlanden waaraan Duitsland via verdragen noodgassteun moet verlenen, waaronder Oostenrijk, Zwitserland, Italië en Denemarken.
Heinermann roept de Duitse regering op om het aanvullen te versnellen door netwerkkosten bij opslagfaciliteiten te verlagen of de conversieheffing (kosten voor de conversie van gas op nationale netten) af te schaffen. Berlijn heeft plannen onthuld voor een nieuwe noodvoorraad gas, maar die zal slechts 10 procent van de gascapaciteit dekken en officieel pas volgende zomer van start gaan.
Andere grote gasconsumenten zijn al wel ingegrepen in de private sector. Nederland, eveneens een voorvechter van de vrije markt die kampt met lage reserves, heeft begin deze zomer 1,2 miljard euro toegewezen aan het staatsenergiebedrijf EBN om de reserves sneller aan te vullen.
Perspectieven van de energiegiganten
De Duitse energiereuzen houden voorlopig vast aan hun standpunt. Een woordvoerder van SEFE vertelde POLITICO dat, hoewel "internationale conflicten" zwaar kunnen wegen op de Europese opslagvolumes, het doel van 70 procent "haalbaar blijft" zonder interventie. Hij merkte op dat 78 procent van de Duitse opslagcapaciteit al is geboekt, al gaf hij toe dat dit niet noodzakelijkerwijs vertaalt naar daadwerkelijk opgeslagen volumes gas. Regulatieve maatregelen zouden nuttig kunnen zijn indien "nodig", maar zouden markten kunnen verstoren en kosten kunnen verhogen.
Een woordvoerder van Uniper was minder optimistisch en waarschuwde dat het, gezien het huidige tempo van aanvullen, "steeds uitdagender wordt om de doelvoorraden te bereiken voordat het winterseizoen begint." Ook zij riep echter niet op tot directe interventie, maar pleitte in plaats daarvan voor betere prikkels voor het aanvullen.
Duitslands gasgok brengt de Europese winter in gevaar
Door Ben Munster en Joana Lehner 7 augustus 2026
Europa's reserves van aardgas zijn gevaarlijk laag. Dit brengt het risico op nieuwe energieproblemen met zich mee als de oorlog in Iran voortduurt en koude periodes de vraag naar verwarming in de winter opdrijven.
Duitsland vormt hierbij de grootste kwetsbaarheid voor de EU. Vanwege de omvang van het land kunnen tekorten in Duitsland worden gevoeld in buurlanden, wat de prijzen in het hele blok opstuwt als het niet lukt om de reserves aan te vullen.
Dit heeft geleid tot groeiende roep om Berlijn om het ondenkbare te doen: direct ingrijpen door staatsgecontroleerde energiegiganten aan te sturen om gas tegen elke prijs te kopen, waarmee jarenlang vastgehouden vrije-marktgedachtes over energiebeleid zouden worden losgelaten.
Tot nu toe heeft de regering geweigerd toe te geven, ook al blijft het land achter bij de EU-doelstellingen en bestaat het risico op fysieke leveringstekorten reeds vanaf november. Het is een gok dat de markten alles zullen oplossen, terwijl oorlog en extreem weer traditionele prikkels verstoren en wereldwijde toevoerketens ontregelen.
Historisch lage voorraadniveaus
"De opslagvolumes zijn niet alleen uitzonderlijk laag voor deze tijd van het jaar, maar historisch laag," aldus Sebastian Heinermann, algemeen directeur van INES, de belangrijkste Duitse vereniging voor gasopslag. Hij waarschuwt dat Duitsland nog steeds vertrouwt op een verouderde, marktgeoriënteerde aanpak om reserves aan te vullen, zelfs nu er "nauwelijks nog markteconomische prikkels over zijn."
Sinds de Russische invasie van Oekraïne in 2022 moeten EU-landen gasopslagdoelen van 90 procent van de nationale capaciteit voor de winter behalen om ernstige tekorten te voorkomen. De EU verlaagde dat doel naar 80 procent na het uitbreken van de oorlog in Iran om paniekaankopen te voorkomen.
Normaal gesproken is het aanvullen de verantwoordelijkheid van handelaren en nutsbedrijven, die in de zomer goedkoop gas inkopen om dit in de winter met winst te verkopen. Kopers geven echter aan dat hogere zomerprijzen, als gevolg van de oorlog in Iran en klimaatverandering, deze dynamiek hebben verstoord. Hierdoor liggen de gasreserves in het hele blok rond de 58 procent van de nationale capaciteit; dit is 16 procentpunten lager dan het historische gemiddelde over vijf jaar en het laagste niveau sinds 2011.
Marktprijzen en kwetsbaarheden
De lage reserves hebben de druk op de gasprijzen verhoogd, mede door hernieuwde spanningen rond de Straat van Hormuz. De Europese benchmark voor aardgas ligt nu consequent hoger dan in de eerste vier maanden van de oorlog in Iran.
Hoewel de Europese Commissie stelt dat het blok geen risico's loopt voor de wintervoorziening, projecteert energieanalysebureau Rapidan dat de reserves tegen november slechts zullen stijgen naar 65 procent van de totale opslagcapaciteit. Volgens Rapidan is het behalen van het EU-doel voor de winter onmogelijk zonder "materieel hogere prijzen."
Analisten stellen dat dit risico is verergerd door de overstap van de EU om langetermijncontracten met Rusland te vervangen door kortlopende aankopen van wereldwijd verhandeld vloeibaar aardgas (LNG). Deze zeeschepingen zijn zeer mobiel en gaan naar de hoogste bieder, waardoor kopers kwetsbaarder zijn voor volatiliteit op internationale markten, zeker na het verlies van belangrijke leveringen uit Qatar en de stijgende vraag in Azië.
De specifieke situatie in Duitsland
Duitsland, de grootste gasconsument van het blok, heeft gezien dat de reserves nog langzamer zijn gevuld dan in andere landen, mede door een meer terughoudende, marktgestuurde aanpak. Als gevolg hiervan bedroegen de reserves in augustus slechts 47 procent van de nationale capaciteit — het laagste vulniveau sinds dat gegevens worden bijgehouden. Dit is extra zorgwekkend omdat de Duitse reserves essentieel zijn voor het gehele blok; ze vertegenwoordigen meer dan 20 procent van de totale opslagcapaciteit van de EU.
Desondanks houdt Berlijn vast aan haar koers. Hoewel het ministerie van Energie de historisch lage reserves erkent, weigert het in te grijpen om de staatsgecontroleerde gasinkopers SEFE en Uniper aan te sturen om gas tegen huidige prijzen te kopen.
Een woordvoerder van het Duitse energieministerie verklaarde aan POLITICO: "Het is de verantwoordelijkheid van bedrijven en handelaren om de opslagfaciliteiten voor de winter te vullen. Door de overheid het aanvullen te leiden, zou de gasmarkt verder worden beperkt en zouden de prijzen nog verder stijgen. De leveringssituatie in de komende maanden zou daardoor juist verslechteren."
Risico's bij extreme weersomstandigheden
Laurent Ruseckas, senior gasanalist bij S&P Global, stelt dat het effect van deze aanpak pas in de winter duidelijk zal worden. Bij ongewoon lage temperaturen kunnen handelaren gedwongen zijn op het laatste moment extra voorraden te kopen, wat de prijzen opdrijft, vooral als de Straat van Hormuz gesloten blijft. Aan de andere kant zou ingrijpen de prijzen voortijdig kunnen verhogen als de winter mild blijkt te zijn.
"Als je nu begint met kopen om een politiek vastgesteld niveau te bereiken, maak je de prijzen nu hoger om de verzekering te hebben dat je in de winter, als het koud is, niet voor nog hogere prijzen komt te staan," aldus Ruseckas.
De terughoudendheid van Duitsland onderstreept bovendien de moeite die de versnipperde energiemarkt van de EU heeft om te concurreren met meer gecentraliseerde Aziatische economieën. Deze laatste acteren sneller om leveringen veilig te stellen en bieden consequent hogere prijzen dan Europese landen, zelfs wanneer hun reserves laag zijn.
Mogelijke fysieke tekorten
Sebastian Heinermann van INES waarschuwt dat zelfs als de reserves tot 76 procent van de capaciteit worden gevuld — wat volgens SEFE haalbaar is — dit mogelijk niet voldoende is bij een "uitzonderlijk koude" winter. Dit zou effecten kunnen hebben op buurlanden waaraan Duitsland via verdragen noodgassteun moet verlenen, waaronder Oostenrijk, Zwitserland, Italië en Denemarken.
Heinermann roept de Duitse regering op om het aanvullen te versnellen door netwerkkosten bij opslagfaciliteiten te verlagen of de conversieheffing (kosten voor de conversie van gas op nationale netten) af te schaffen. Berlijn heeft plannen onthuld voor een nieuwe noodvoorraad gas, maar die zal slechts 10 procent van de gascapaciteit dekken en officieel pas volgende zomer van start gaan.
Andere grote gasconsumenten zijn al wel ingegrepen in de private sector. Nederland, eveneens een voorvechter van de vrije markt die kampt met lage reserves, heeft begin deze zomer 1,2 miljard euro toegewezen aan het staatsenergiebedrijf EBN om de reserves sneller aan te vullen.
Perspectieven van de energiegiganten
De Duitse energiereuzen houden voorlopig vast aan hun standpunt. Een woordvoerder van SEFE vertelde POLITICO dat, hoewel "internationale conflicten" zwaar kunnen wegen op de Europese opslagvolumes, het doel van 70 procent "haalbaar blijft" zonder interventie. Hij merkte op dat 78 procent van de Duitse opslagcapaciteit al is geboekt, al gaf hij toe dat dit niet noodzakelijkerwijs vertaalt naar daadwerkelijk opgeslagen volumes gas. Regulatieve maatregelen zouden nuttig kunnen zijn indien "nodig", maar zouden markten kunnen verstoren en kosten kunnen verhogen.
Een woordvoerder van Uniper was minder optimistisch en waarschuwde dat het, gezien het huidige tempo van aanvullen, "steeds uitdagender wordt om de doelvoorraden te bereiken voordat het winterseizoen begint." Ook zij riep echter niet op tot directe interventie, maar pleitte in plaats daarvan voor betere prikkels voor het aanvullen.
Groetjes,