Nederland haalt goud uit de VS en Canada wegens vrees voor 'geopolitieke onrust'

Nederlands plan voor een gouden 'anker van vertrouwen'

Volgens de DNB is de verplaatsing van het goud uit Noord-Amerika erop gericht om ervoor te zorgen dat de reserves van Nederland "in crisistijd gemakkelijker beschikbaar zijn voor gebruik".

Tussen maart en augustus van dit jaar is 86 ton van de in totaal 313 ton goud die in de VS en Canada werd aangehouden, verplaatst naar de Bank of England in centraal Londen.

In het statement van de DNB wordt uitgelegd: "Goud dat bij de Bank of England wordt bewaard, moet voldoen aan moderne internationale handelsnormen en wordt beschouwd als het meest gemakkelijk verhandelbare goud ter wereld. Het zal daarom voor DNB het meest direct beschikbaar zijn in een crisissituatie. De goudreserves in New York en Ottawa kunnen in zo'n situatie niet zo snel en direct worden benut."

De bank voegde toe dat het in het belang van Nederland is om snellere toegang te hebben tot de reserves, omdat goud wordt gezien als "een anker van vertrouwen" en "bij uitstek geschikt om extreme systemische risico's af te dekken".

President-directeur van DNB, Olaf Sleijpen, verklaarde dat de beslissing de economische bruikbaarheid van de reserves vergroot, hoewel hij niet specifiek aangaf waarom de bank meent dat Nederland zijn crisisparaatheid moet verhogen. "We verwachten dat we ze nooit nodig zullen hebben, maar we moeten onze veerkracht en paraatheid wel versterken," aldus Sleijpen.

Details van de reserves en de overdracht

De goudreserves van Nederland bedroegen in 2025 in totaal 612,4 ton, met een waarde van 72,2 miljard euro ($116,7 miljard). De goudstaven worden bewaard in het Nederlandse Zeist, in Londen, bij de Federal Reserve in New York City en bij de Bank of Canada in Ottawa.

Tijdens de verplaatsing is het volgende proces gehanteerd:

  • 59 ton goud in New York werd verkocht door de DNB, waarna dezelfde hoeveelheid goudstaven in Londen werd gekocht voor opslag bij de Bank of England.
  • Een andere 27 ton die in de VS en Canada lag, werd fysiek verscheept naar Zeist, om vervolgens in "een vergelijkbare hoeveelheid" naar het Verenigd Koninkrijk te worden verplaatst.

De DNB stelt dat de combinatie van fysieke verscheping en een koop-verkoopproces de risico's die gepaard gaan met het verplaatsen van goud verlaagt en kosteneffectiever is. Bovendien biedt deze dubbele aanpak ervaring voor het geval er in een toekomstige crisis opnieuw goud verplaatst moet worden en één van de twee methoden onmogelijk blijkt.

De Bank of England bewaart goudreserves voor diverse andere landen en is de thuisbasis van het grootste 'over-the-counter' goudhandelsplatform ter wereld, waar deelnemers rechtstreeks met elkaar handelen in plaats van via een beurs.

Wat is de 'onrust'?

Dr. Emma Shortis, directeur internationale en veiligheidszaken bij het Australia Institute, stelt dat dreigementen van de regering-Trump tegen traditionele bondgenoten zoals Canada en Groenland de drijvende kracht lijken achter de beslissing van de DNB.

"Trump heeft laten zien dat hij volledig bereid is om de gevestigde normen en regels van de internationale politiek terzijde te schuiven," zegt Shortis. "Het aanhouden van die reserves in de Verenigde Staten is een potentiële kwetsbaarheid. Je kunt je absoluut een scenario voorstellen waarin de regering-Trump, om welke reden dan ook, besluit ze vast te houden."

Dr. Shortis omschrijft de verwijdering als "strategisch" om Nederlandse middelen te beschermen. Ze voegt toe dat dit een reflectie kan zijn van groeiende Europese zorgen over de onafhankelijkheid van de Amerikaanse Federal Reserve onder Trump. "Het is absoluut een reflectie van het catastrofale verlies aan vertrouwen in de Verenigde Staten in Europa. Op basis van bewijzen van wat de regering-Trump al heeft gedaan, hebben we reden om aan te nemen dat zij volledig bereid zijn om voordelen die ze hebben, zoals goudreserves opgeslagen in de VS, als wapen te gebruiken tegen traditionele bondgenoten."

Trump heeft eerder zijn ongenoegen geuit over de Europese Unie en de NAVO, heeft zware tarieven ingevoerd tegen diverse Europese landen en heeft de mogelijkheid geopperd dat de VS Groenland zou inpikken. Sinds het begin van zijn tweede presidentiële termijn heeft hij zich bovendien toegezegd Canada tot de "51ste staat" van Amerika te maken. Daarnaast erkent Dr. Shortis dat de impact van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne, die na vier jaar strijd nog steeds voortduurt, mogelijk ook een rol heeft gespeeld in de beslissing van de DNB.

De economische achtergrond

Volgens Benjamin Picton, senior marktstrateeg bij Rabobank, zijn centrale banken steeds minder bereid om hun financiën in handen van vreemde mogendheden te laten.

"Goud is een 'zero-counterparty asset'. Als je Amerikaanse staatsobligaties (US Treasuries) koopt en deze als reserveactiva bij je centrale bank aanhoudt, is je tegenpartij de Federal Reserve of het Amerikaanse ministerie van Financiën," legt Picton uit. "Je bent afhankelijk van hen voor betalingen. Daaraan is een kredietrisico verbonden."

Hij stelt dat de zet van de DNB een weerspiegeling kan zijn van het groeiende economische sentiment in Europa dat zich verzet tegen het beleid van de regering-Trump. "Er is meer wantrouwen dan voorheen... en dat komt omdat de Verenigde Staten druk uitoefenen op Europa om meer te doen. We zien in deze recente context dat de Verenigde Staten erg scherp reageren als het gaat om eisen aan bondgenoten. Europa begint daarop te reageren door onafhankelijker te willen opereren. De tijden veranderen en we zien dat de structuur van het financiële systeem verandert."

Hebben andere landen goud verplaatst?

Ja, de afgelopen tien jaar is er vaker gepleit voor de repatriëring van goud.

  • Frankrijk: In april kondigde de Banque de France aan dat 129 ton (vijf procent) van de Franse reserves in New York in 2025 werd verkocht en vervangen door goud dat later in Europa werd gekocht en in Parijs werd opgeslagen. De bank meldde dat deze verkoop een kapitaalwinst van 11 miljard euro opleverde. Gouverneur Francois Villeroy de Galhau stelde in maart dat de beslissing niet politiek gemotiveerd was.
  • Duitsland: De Deutsche Bundesbank haalde tussen 2013 en 2017 674 ton van zijn goudreserves terug uit Parijs en New York. In januari uitten verschillende Duitse economen zorgen over de onvoorspelbaarheid van Trump en moedigden zij de repatriëring aan van de resterende 1.236 ton goud die nog in New York ligt.
  • Overig: Oostenrijk, Italië en Türkiye hebben eveneens aangegeven meer van hun in het buitenland gehouden goud te willen repatriëren. Istanbul trok in 2018 al al zijn reserves uit New York terug.
  • Venezuela: Dit land strijdt al bijna 20 jaar voor het terugkrijgen van goud ter waarde van bijna 3 miljard dollar dat nog steeds wordt bewaard bij de Bank of England.