De Mailüfterl (Weense meibries) is een historische binair-decimale rekenautomaat die tussen 1956 en 1958 werd ontwikkeld door Heinz Zemanek aan de Technische Universiteit van Wenen. De machine was een van de eerste computers die gebruikmaakte van transistoren in plaats van vacuümbuizen.
Enkele belangrijke aspecten van het project:
- Constructie: De computer bestaat uit 3.000 transistoren, 5.000 diodes en ongeveer 20.000 meter draad. Hij maakt gebruik van het BCD-systeem (Binary Coded Decimal).
- Financiering: Het project startte als een semi-illegaal initiatief zonder universitaire steun. Financiering kwam via Konrad Zuse en componenten werden geschonken door Philips.
- Status: De eerste berekeningen werden in mei 1958 uitgevoerd. Tegenwoordig is de computer tentoongesteld in het Technisches Museum Wien.
Mailüfterl
Ontwikkeling en constructie
De Mailüfterl werd gebouwd tussen mei 1956 en mei 1958 aan de Technische Universiteit van Wenen door Heinz Zemanek.
Zemanek had een overeenkomst gesloten met Konrad Zuse, wiens bedrijf Zuse KG het werk van Rudolf Bodo — die hielp bij de bouw van de Mailüfterl — zou financieren. Tevens werd afgesproken dat alle schakelschema's van de Z22 aan Bodo en Zemanek zouden worden verstrekt, en dat Bodo na het Mailüfterl-project voor Zuse KG zou gaan werken om te helpen bij de bouw van de transistorgestuurde Z23.
Het eerste programma, de berekening van het priemgetal 5.073.548.261, werd uitgevoerd in mei 1958. De voltooiing van de software duurde voort tot 1961. De bijnaam werd bedacht door Zemanek: "Zelfs als hij niet kan tippen aan de snelle rekensnelheid van Amerikaanse modellen genaamd 'Whirlwind' of 'Typhoon', zal het genoeg zijn voor een 'Wiener Mailüfterl'" (Weense meibries).
Technische specificaties
De computer is opgebouwd uit de volgende componenten:
- 3.000 transistoren;
- 5.000 diodes;
- 1.000 assemblageplaatjes;
- 100.000 soldeerverbindingen;
- 15.000 weerstanden;
- 5.000 condensatoren;
- ongeveer 20.000 meter draad.
De machine is 4 meter breed, 2,5 meter hoog en 50 centimeter diep. De rekenkracht was vergelijkbaar met wat destijds werd beschouwd als kleine computers op vacuümbuizen. Voor berekeningen en de weergave van waarden werd het BCD-systeem (Binary Coded Decimal) gebruikt.
Achtergrond en financiering
Zemanek beschreef zijn project later als een "semi-illegaal" initiatief van een universitair docent, dat hij samen met een groep studenten realiseerde zonder officiële toestemming en dus zonder financiële steun van de universiteit.
In 1954 reisde hij naar Philips in Nederland om te vragen om een donatie in natura. Transistoren, die zeven jaar eerder waren uitgevonden en pas net commercieel beschikbaar kwamen, waren zeer moeilijk in grote hoeveelheden verkrijgbaar, ongeacht de prijs. Zemanek kreeg echter een toezegging voor 1.000 relatief trage transistoren voor gehoorapparaten; uiteindelijk stuurde Philips in totaal 4.000 hoogwaardige transistoren naar de Oostenrijkers.
Bronnen
- Hans Dieter Hellige (red.): Geschichten der Informatik. Visionen, Paradigmen, Leitmotive. Berlin, Springer, 2004, ISBN 3-540-00217-0. p. 128.
- "COMPUTERS, OVERSEAS: 3. Der Technischen Hochschule, MAILUFTERL, Vienna, Austria". Digital Computer Newsletter. 10 (1): 14–15. Jan 1958.
- Karner, Josef (08-08-1999). "Mailüfterl, Al Chorezmi und Künstliche Intelligenz". Telepolis.
Zie ook
- Lijst van transistorcomputers
Externe links
- Oral history interview met Heinz Zemanek, Charles Babbage Institute, University of Minnesota. (Zemanek bespreekt hier zijn technische opleiding en werk in radartechnologie tijdens de Tweede Wereldoorlog, de ontwikkeling van computers in Oostenrijk, magnetische trommels en geheugens, de MAILUFTERL-computer, LOGALGOL en andere compilers, de Universiteit van Wenen, de latere sponsoring door International Business Machines Europe, en de ontwikkeling van ALGOL- en PL/I-taalstandaarden).
- "Extensive site on the topic".
- "Mailüfterl [May breeze] transistorised computer Transistor calculator". Technical Museum Vienna.
- "Blechtrottel ist der, der vor dem Computer sitzt" [Blik-idioot is degene die voor de computer zit]. pressetext.
- Mailüfterl-emulator in JavaScript
Mailüfterl
Ontwikkeling en constructie
De Mailüfterl werd gebouwd tussen mei 1956 en mei 1958 aan de Technische Universiteit van Wenen door Heinz Zemanek.
Zemanek had een overeenkomst gesloten met Konrad Zuse, wiens bedrijf Zuse KG het werk van Rudolf Bodo — die hielp bij de bouw van de Mailüfterl — zou financieren. Tevens werd afgesproken dat alle schakelschema's van de Z22 aan Bodo en Zemanek zouden worden verstrekt, en dat Bodo na het Mailüfterl-project voor Zuse KG zou gaan werken om te helpen bij de bouw van de transistorgestuurde Z23.
Het eerste programma, de berekening van het priemgetal 5.073.548.261, werd uitgevoerd in mei 1958. De voltooiing van de software duurde voort tot 1961. De bijnaam werd bedacht door Zemanek: "Zelfs als hij niet kan tippen aan de snelle rekensnelheid van Amerikaanse modellen genaamd 'Whirlwind' of 'Typhoon', zal het genoeg zijn voor een 'Wiener Mailüfterl'" (Weense meibries).
Technische specificaties
De computer is opgebouwd uit de volgende componenten:
- 3.000 transistoren;
- 5.000 diodes;
- 1.000 assemblageplaatjes;
- 100.000 soldeerverbindingen;
- 15.000 weerstanden;
- 5.000 condensatoren;
- ongeveer 20.000 meter draad.
De machine is 4 meter breed, 2,5 meter hoog en 50 centimeter diep. De rekenkracht was vergelijkbaar met wat destijds werd beschouwd als kleine computers op vacuümbuizen. Voor berekeningen en de weergave van waarden werd het BCD-systeem (Binary Coded Decimal) gebruikt.
Achtergrond en financiering
Zemanek beschreef zijn project later als een "semi-illegaal" initiatief van een universitair docent, dat hij samen met een groep studenten realiseerde zonder officiële toestemming en dus zonder financiële steun van de universiteit.
In 1954 reisde hij naar Philips in Nederland om te vragen om een donatie in natura. Transistoren, die zeven jaar eerder waren uitgevonden en pas net commercieel beschikbaar kwamen, waren zeer moeilijk in grote hoeveelheden verkrijgbaar, ongeacht de prijs. Zemanek kreeg echter een toezegging voor 1.000 relatief trage transistoren voor gehoorapparaten; uiteindelijk stuurde Philips in totaal 4.000 hoogwaardige transistoren naar de Oostenrijkers.
Bronnen
- Hans Dieter Hellige (red.): Geschichten der Informatik. Visionen, Paradigmen, Leitmotive. Berlin, Springer, 2004, ISBN 3-540-00217-0. p. 128.
- "COMPUTERS, OVERSEAS: 3. Der Technischen Hochschule, MAILUFTERL, Vienna, Austria". Digital Computer Newsletter. 10 (1): 14–15. Jan 1958.
- Karner, Josef (08-08-1999). "Mailüfterl, Al Chorezmi und Künstliche Intelligenz". Telepolis.
Zie ook
- Lijst van transistorcomputers
Externe links
- Oral history interview met Heinz Zemanek, Charles Babbage Institute, University of Minnesota. (Zemanek bespreekt hier zijn technische opleiding en werk in radartechnologie tijdens de Tweede Wereldoorlog, de ontwikkeling van computers in Oostenrijk, magnetische trommels en geheugens, de MAILUFTERL-computer, LOGALGOL en andere compilers, de Universiteit van Wenen, de latere sponsoring door International Business Machines Europe, en de ontwikkeling van ALGOL- en PL/I-taalstandaarden).
- "Extensive site on the topic".
- "Mailüfterl [May breeze] transistorised computer Transistor calculator". Technical Museum Vienna.
- "Blechtrottel ist der, der vor dem Computer sitzt" [Blik-idioot is degene die voor de computer zit]. pressetext.
- Mailüfterl-emulator in JavaScript
Groetjes,