De wereldzeeën hebben in juli een recordtemperatuur van 20,96°C bereikt, mede aangedreven door de ontwikkeling van El Niño en menselijke klimaatverandering. Deze opwarming heeft ernstige gevolgen: thermische expansie leidt tot zeespiegelstijging, mariene hittegolven decimeren ecosystemen zoals koraalriffen, en warmere oceanen zorgen voor intensievere stormen.
In West-Europa vertaalde deze trend zich in de warmste juni en juli ooit gemeten. Dit leidde tot extreme droogte, uitzonderlijk lage waterstanden in rivieren als de Rijn en Donau, en een toename van hoog-intensieve bosbranden in Zuid-Europa. In het Verenigd Koninkrijk werd zelfs de droogste juli in 190 jaar geregistreerd. Wetenschappers waarschuwen dat dit extreme weer de 'nieuwe normaal' wordt door de aanhoudende opwarming van de aarde.
Oceanen bereiken recordtemperatuur in juli
De gemiddelde temperatuur van het zeeoppervlak (SST) buiten de poolgebieden — tussen 60 graden noord en 60 graden zuid — bedroeg vorige maand 20,96°C. Hiermee werd het vorige record van 20,89°C, vastgesteld in 2023, verbroken.
Volgens de Copernicus Climate Change Service was vorige maand wereldwijd de gezamenlijk tweede warmste juli ooit gemeten, met temperaturen die 1,47°C boven het geschatte pre-industriële gemiddelde lagen. Ondertussen kende West-Europa zijn warmste juni en juli ooit, waarbij aanhoudende hete en droge omstandigheden zorgden voor extreme bosbranden in de regio. In het Verenigd Koninkrijk wordt deze week een vijfde hittegolf van het jaar verwacht; aanhoudend droog weer zet extra druk op de watervoorziening en kan ertoe leiden dat meer gebieden officieel in staat van droogte worden verklaard.
Wat is El Niño en waarom leidt dit tot recordtemperaturen?
Sea surface temperatures bereikten in juli recordhoogtes langs de Atlantische kust en in het westelijke Middellandse Zeegebied, wat bijdroeg aan wijdverspreide, sterke en ernstige mariene hittegolven. De zeetemperaturen bleven uitzonderlijk hoog in grote delen van de tropische Grote Oceaan, waar El Niño-omstandigheden zich ontwikkelen en naar verwachting de komende maanden zullen versterken.
El Niño is een natuurlijk weerspatroon in de Grote Oceaan dat, in combinatie met door mensen veroorzaakte wereldwijde opwarming, kan leiden tot temperatuursprongen en extremer weer. Oceanen fungeren als een vitale regulator van het klimaat; ze absorberen het grootste deel van de overtollige hitte die wordt gegenereerd door uitstoot van broeikasgassen en produceren de helft van de zuurstof op aarde.
De grootste gevolgen van de opwarming van de oceanen zijn:
- Zeespiegelstijging: Wanneer zeewater opwarmt, zet het uit. Deze thermische expansie is verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de zeespiegelstijging die tot nu toe door wetenschappers is geregistreerd, waardoor laaggelegen kustgebieden en eilandnaties in gevaar komen.
- Mariene hittegolven: Warmere zeeën veroorzaken langere en heftigere mariene hittegolven, die koraalriffen op massale schaal doen bleken en kelpwouden en visserij decimeren.
- Intensievere stormen: Warmere oceaanoppervlakken verdampen meer hitte en vocht in de lucht, wat tropische stormen intensiveert en zorgt voor zwaardere neerslag.
'Klimaatverandering intensiveert hitte-extremen'
West-Europa ervaart een uitzonderlijke reeks van extreme hitte, met recordtemperaturen in juni en juli. Sommige gebieden worden geconfronteerd met hun derde of vierde hittegolf sinds mei. De gemiddelde temperatuur in West-Europa voor juni en juli was 21,62°C — dit is 2,79°C boven het gemiddelde en de hoogste waarde ooit gemeten voor deze periode van twee maanden.
"Juli 2026 was de derde opeenvolgende maand van uitzonderlijke hitte in West-Europa," aldus Samantha Burgess, strategisch leider klimaat bij het European Center for Medium-Range Weather Forecasts. Zij legt uit dat aanhoudende hogedrukgebieden de hitte boven de regio vasthielden, terwijl droge bodems het vermogen tot natuurlijke koeling beperkten. "Dit is een duidelijk voorbeeld van hoe klimaatverandering hitte-extremen intensiveert, waarbij hitte en droogte elkaar steeds meer versterken."
In Frankrijk, Spanje, delen van Duitsland en het Verenigd Koninkrijk werd uitzonderlijk weinig neerslag en/of bodemvochtigheid geregistreerd. De bodemvochtigheidsniveaus in grote delen van West-Europa waren aanzienlijk lager dan in 2022, toen de regio kampte met ernstige droogte.
Ook de waterstanden van rivieren waren veel lager dan gemiddeld — op sommige plaatsen uitzonderlijk laag. Met name de Seine, Rijn en Donau zijn hiervan getroffen. Lage waterstanden vergroten de druk op watervoorzieningen en irrigatie, aquatische ecosystemen, riviertransport en energieproductie.
Bosbranden in Zuid-Europa
De langdurige hete en droge omstandigheden hebben een gunstig klimaat gecreëerd voor bosbranden. Vorige maand woedden er massale branden in West-Europa, met "uitzonderlijke activiteit" wat betreft het verbrande oppervlak en de gegenereerde rook en emissies.
Laurence Rouil, directeur van de Copernicus Atmosphere Monitoring Service, stelt: "Klimaatverandering brengt steeds vaker het soort hete en droge omstandigheden voort die grote, hoog-intensieve bosbranden in Zuid-Europa begunstigen, terwijl het brandseizoen naar het noorden verschuift." Hij voegt toe dat grotere branden meer rook produceren die hoger in de atmosfeer wordt geïnjecteerd, waardoor deze veel verder kan reizen. Dit betekent dat landen die relatief weinig bosbranden ervaren, steeds vaker beïnvloed kunnen worden door rook die over grote afstanden reist.
Extreem weer als 'nieuwe normaal'
In het Verenigd Koninkrijk zorgt de langdurige droge periode voor toenemende druk op de toch al overbelaste watervoorzieningen. Volgens het Met Office registreerden Engeland en Wales hun droogste juli sinds het begin van de registraties 190 jaar geleden. Grote delen van Engeland en heel Wales zijn reeds officieel in staat van droogte verklaard. De Environment Agency waarschuwt dat meer gebieden in Engeland in staat van droogte kunnen worden verklaard als de droge omstandigheden aanhouden.
Volgens het laatste rapport over het klimaat in het VK wordt weer dat ooit als extreem werd beschouwd, nu de "nieuwe normaal". Uit de laatste evaluatie blijkt dat de warmste dag van het jaar in Zuid-Engeland nu 4,5°C warmer is dan tussen 1961 en 1990.
"We leven op dit moment in een tijd van historische en ongekende veranderingen," zegt Mike Kendon, klimaatwetenschapper bij het Met Office, die toevoegt dat "bewijzen aantonen dat het klimaat van de 20e eeuw nu verdwenen is".
Wetenschappers geven aan dat El Niño de wereldwijde temperaturen tijdelijk nog verder kan opstuwen. Deze effecten vinden plaats tegen de achtergrond van door mensen veroorzaakte opwarming, in het bijzonder door de verbranding van fossiele brandstoffen. De wereld is nu gemiddeld ongeveer 1,4°C warmer dan aan het eind van de 19e eeuw.
Oceanen bereiken recordtemperatuur in juli
De gemiddelde temperatuur van het zeeoppervlak (SST) buiten de poolgebieden — tussen 60 graden noord en 60 graden zuid — bedroeg vorige maand 20,96°C. Hiermee werd het vorige record van 20,89°C, vastgesteld in 2023, verbroken.
Volgens de Copernicus Climate Change Service was vorige maand wereldwijd de gezamenlijk tweede warmste juli ooit gemeten, met temperaturen die 1,47°C boven het geschatte pre-industriële gemiddelde lagen. Ondertussen kende West-Europa zijn warmste juni en juli ooit, waarbij aanhoudende hete en droge omstandigheden zorgden voor extreme bosbranden in de regio. In het Verenigd Koninkrijk wordt deze week een vijfde hittegolf van het jaar verwacht; aanhoudend droog weer zet extra druk op de watervoorziening en kan ertoe leiden dat meer gebieden officieel in staat van droogte worden verklaard.
Wat is El Niño en waarom leidt dit tot recordtemperaturen?
Sea surface temperatures bereikten in juli recordhoogtes langs de Atlantische kust en in het westelijke Middellandse Zeegebied, wat bijdroeg aan wijdverspreide, sterke en ernstige mariene hittegolven. De zeetemperaturen bleven uitzonderlijk hoog in grote delen van de tropische Grote Oceaan, waar El Niño-omstandigheden zich ontwikkelen en naar verwachting de komende maanden zullen versterken.
El Niño is een natuurlijk weerspatroon in de Grote Oceaan dat, in combinatie met door mensen veroorzaakte wereldwijde opwarming, kan leiden tot temperatuursprongen en extremer weer. Oceanen fungeren als een vitale regulator van het klimaat; ze absorberen het grootste deel van de overtollige hitte die wordt gegenereerd door uitstoot van broeikasgassen en produceren de helft van de zuurstof op aarde.
De grootste gevolgen van de opwarming van de oceanen zijn:
- Zeespiegelstijging: Wanneer zeewater opwarmt, zet het uit. Deze thermische expansie is verantwoordelijk voor ongeveer een derde van de zeespiegelstijging die tot nu toe door wetenschappers is geregistreerd, waardoor laaggelegen kustgebieden en eilandnaties in gevaar komen.
- Mariene hittegolven: Warmere zeeën veroorzaken langere en heftigere mariene hittegolven, die koraalriffen op massale schaal doen bleken en kelpwouden en visserij decimeren.
- Intensievere stormen: Warmere oceaanoppervlakken verdampen meer hitte en vocht in de lucht, wat tropische stormen intensiveert en zorgt voor zwaardere neerslag.
'Klimaatverandering intensiveert hitte-extremen'
West-Europa ervaart een uitzonderlijke reeks van extreme hitte, met recordtemperaturen in juni en juli. Sommige gebieden worden geconfronteerd met hun derde of vierde hittegolf sinds mei. De gemiddelde temperatuur in West-Europa voor juni en juli was 21,62°C — dit is 2,79°C boven het gemiddelde en de hoogste waarde ooit gemeten voor deze periode van twee maanden.
"Juli 2026 was de derde opeenvolgende maand van uitzonderlijke hitte in West-Europa," aldus Samantha Burgess, strategisch leider klimaat bij het European Center for Medium-Range Weather Forecasts. Zij legt uit dat aanhoudende hogedrukgebieden de hitte boven de regio vasthielden, terwijl droge bodems het vermogen tot natuurlijke koeling beperkten. "Dit is een duidelijk voorbeeld van hoe klimaatverandering hitte-extremen intensiveert, waarbij hitte en droogte elkaar steeds meer versterken."
In Frankrijk, Spanje, delen van Duitsland en het Verenigd Koninkrijk werd uitzonderlijk weinig neerslag en/of bodemvochtigheid geregistreerd. De bodemvochtigheidsniveaus in grote delen van West-Europa waren aanzienlijk lager dan in 2022, toen de regio kampte met ernstige droogte.
Ook de waterstanden van rivieren waren veel lager dan gemiddeld — op sommige plaatsen uitzonderlijk laag. Met name de Seine, Rijn en Donau zijn hiervan getroffen. Lage waterstanden vergroten de druk op watervoorzieningen en irrigatie, aquatische ecosystemen, riviertransport en energieproductie.
Bosbranden in Zuid-Europa
De langdurige hete en droge omstandigheden hebben een gunstig klimaat gecreëerd voor bosbranden. Vorige maand woedden er massale branden in West-Europa, met "uitzonderlijke activiteit" wat betreft het verbrande oppervlak en de gegenereerde rook en emissies.
Laurence Rouil, directeur van de Copernicus Atmosphere Monitoring Service, stelt: "Klimaatverandering brengt steeds vaker het soort hete en droge omstandigheden voort die grote, hoog-intensieve bosbranden in Zuid-Europa begunstigen, terwijl het brandseizoen naar het noorden verschuift." Hij voegt toe dat grotere branden meer rook produceren die hoger in de atmosfeer wordt geïnjecteerd, waardoor deze veel verder kan reizen. Dit betekent dat landen die relatief weinig bosbranden ervaren, steeds vaker beïnvloed kunnen worden door rook die over grote afstanden reist.
Extreem weer als 'nieuwe normaal'
In het Verenigd Koninkrijk zorgt de langdurige droge periode voor toenemende druk op de toch al overbelaste watervoorzieningen. Volgens het Met Office registreerden Engeland en Wales hun droogste juli sinds het begin van de registraties 190 jaar geleden. Grote delen van Engeland en heel Wales zijn reeds officieel in staat van droogte verklaard. De Environment Agency waarschuwt dat meer gebieden in Engeland in staat van droogte kunnen worden verklaard als de droge omstandigheden aanhouden.
Volgens het laatste rapport over het klimaat in het VK wordt weer dat ooit als extreem werd beschouwd, nu de "nieuwe normaal". Uit de laatste evaluatie blijkt dat de warmste dag van het jaar in Zuid-Engeland nu 4,5°C warmer is dan tussen 1961 en 1990.
"We leven op dit moment in een tijd van historische en ongekende veranderingen," zegt Mike Kendon, klimaatwetenschapper bij het Met Office, die toevoegt dat "bewijzen aantonen dat het klimaat van de 20e eeuw nu verdwenen is".
Wetenschappers geven aan dat El Niño de wereldwijde temperaturen tijdelijk nog verder kan opstuwen. Deze effecten vinden plaats tegen de achtergrond van door mensen veroorzaakte opwarming, in het bijzonder door de verbranding van fossiele brandstoffen. De wereld is nu gemiddeld ongeveer 1,4°C warmer dan aan het eind van de 19e eeuw.
Groetjes,