UPI: India bouwde een digitaal betalingswonder. Nu komt de rekening.

Dat zou wel eens kunnen veranderen. India heeft de weg vrijgemaakt voor banken en betalingsbedrijven om winkeliers een vergoeding in rekening te brengen voor UPI-transacties, wat mogelijk een einde maakt aan een tien jaar durend experiment met gratis digitale betalingen.

De overheid heeft nog niet besloten welk tarief er geldt of waar dit precies van toepassing zal zijn, maar de voorstellen die worden besproken bevatten een merchant discount rate (MDR) van 0,3% tot 0,5%. Dit is een kleine vergoeding die een bedrijf betaalt aan de banken en betalingsbedrijven die de UPI-betalingen verwerken, specifiek voor grotere transacties bij grote bedrijven.

De overheid stelt dat consumenten en persoon-tot-persoon (P2P) UPI-betalingen gratis zullen blijven. Als er kosten voor winkeliers worden ingevoerd, zullen deze alleen gelden voor bepaalde transacties boven een vastgestelde drempel tegen een nominaal tarief, wat betekent dat de meeste UPI-betalingen gratis blijven.

De vraag is of het invoeren van een prijs voor UPI het netwerk dat het zo succesvol maakte, zou kunnen verzwakken.

De schaal van het UPI-netwerk

De belangen zijn enorm. UPI werd gelanceerd in 2016 en is uitgegroeid tot een van 's werelds grootste netwerken voor realtime betalingen.

  • Transactievolume: In juli alleen al waren er 23,6 miljard UPI-transacties ter waarde van 29,87 biljoen roepies (ongeveer 313,5 miljard dollar).
  • Groei: In het afgelopen boekjaar was het aantal transacties ongeveer 241,6 miljard — bijna 12.000 keer het volume in het eerste volledige jaar van UPI.
  • Gebruikers: Meer dan 550 miljoen mensen maken er nu gebruik van.
  • Internationaal: Het systeem is inmiddels in diverse vormen beschikbaar voor betalingen in 11 landen buiten India.

Fintech-apps zoals PhonePe en Google Pay zijn verantwoordelijk voor het grootste deel van de UPI-betalingen.

Een ongebruikelijk ontwerp

UPI is niet alleen groot; het ontwerp is ook ongewoon. In plaats van een gesloten systeem te bouwen rondom één dominante app, creëerde India een gemeenschappelijke digitale infrastructuur waarop concurrerende bedrijven kunnen opereren.

Google Pay en PhonePe kunnen fel strijden om klanten, terwijl hun gebruikers nog steeds transacties kunnen uitvoeren over hetzelfde netwerk. Het systeem wordt beheerd door de National Payments Corporation of India, een non-profit entiteit, waarbij banken en technologiebedrijven de diensten aan de consument leveren.

De cruciale rol van de winkeliers

Een van de minder glamoureuze ingrediënten in het UPI-verhaal is mogelijk nu het belangrijkste: de winkeliers. Een groenteverkoper, taxichauffeur of kleine winkeleigenaar hoeft geen kaartterminal te kopen om UPI te accepteren; een geprinte QR-code is voldoende. Omdat winkeliers geen MDR hoefden te betalen, was er weinig financiële reden om klanten af te wijzen.

Nieuw onderzoek van economen Abhinav Motheram en Sharon Buteau suggereert dat dit netwerk van winkeliers niet enkel een gevolg was van het succes van UPI, maar juist een drijfveer.

Motheram stelt: "Onze studie suggereert dat de acceptatie door winkeliers niet alleen een resultaat is van de groei van UPI, maar een van de belangrijkste drijfveren. Districten met sterkere winkeliersnetwerken vertoonden een hogere UPI-adoptie."

Hij waarschuwt echter dat als kosten smallere en informele winkeliers bereiken, vooral in districten waar de acceptatienetwerken zich nog ontwikkelen, dit de uitbreiding van het netwerk zou kunnen vertragen.

Een delicate balans

Het huidige voorstel is erop gericht dit risico te minimaliseren. Een optie die wordt besproken is om transacties boven de 2.000 roepies bij grotere winkeliers te belasten, waardoor kleine bedrijven en betalingen met een lage waarde buiten schot blijven. Volgens brokeragefirm Jefferies beslaan transacties boven die drempel slechts ongeveer 4% van het volume aan betalingen bij winkeliers, maar ongeveer 67% van de totale waarde.

Dit zou een aanzienlijke nieuwe inkomstenstroom kunnen genereren — naar schatting tot een miljard dollar — voor banken en betalingsbedrijven, terwijl de dagelijkse kleine betaling bij de buurtgroenteman effectief ongewijzigd blijft.

De kosten van infrastructuur

UPI voelt gratis aan, maar is dat niet. Servers moeten draaien, transacties moeten worden afgewikkeld, fraude moet worden gedetecteerd en het systeem moet worden beschermd tegen cyberaanvallen. Jarenlang heeft de overheid banken en betalingsbedrijven geholpen te compenseren voor het leveren van een dienst die effectief als publieke infrastructuur is behandeld.

Sanjay Malhotra, gouverneur van de Reserve Bank of India (RBI), verwoordde dit onlangs: "Iemand zal de kosten moeten betalen."

Risico's voor kleine ondernemers

De economische dynamiek wordt echter complexer naarmate een vergoeding lager in de keten van winkeliers terechtkomt. Motheram waarschuwt dat zelfs een kleine vergoeding ertoe kan doen als het de prikkels verandert voor kleine handelaren die met zeer kleine marges werken.

De groei van UPI was niet alleen een verhaal van Indiërs die smartphones kregen, maar ook van miljoenen bedrijven die de mogelijkheid — en de stimulans — kregen om digitale betalingen te accepteren.

Vergelijking en toekomstperspectief

India staat voor een delicate balanceeract: het systeem financieel duurzaam maken zonder de omstandigheden te verstoren die het alomtegenwoordig hebben gemaakt.

Een voorbeeld is Brazilië's Pix, een ander zeer succesvol systeem voor directe betalingen. Pix is gratis voor particulieren, maar staat lage kosten toe voor bedrijven. Toch is het het snelst groeiende realtime betalingssysteem ter wereld, met meer dan 140 miljoen gebruikers en 14 miljoen bedrijven.

De vraag is of de prijsstructuur de marginale winkeliers beschermt die nog in het digitale ecosysteem worden getrokken.

De ontwikkeling van UPI verloopt in fasen:

  1. Het creëren van het netwerk.
  2. Het onboarden van honderden miljoenen mensen en miljoenen winkeliers.
  3. Het bepalen hoe het systeem betaald kan worden zonder het minder nuttig te maken.

Econome Renuka Sane gelooft dat de juiste prijsstructuur uiteindelijk de "commerciële gezondheid" van de digitale betalingsrails in India kan herstellen, waardoor de markt risico's kan prijzen, kritieke infrastructuur kan financieren en een veerkrachtiger ecosysteem kan bouwen.

Het grootste risico is wellicht niet dat Indiërs UPI plotseling verlaten — experts zeggen dat de netwerkeffecten inmiddels te krachtig zijn — maar een perceptieprobleem. Uit een enquête van 2024 door LocalCircles bleek dat 75% van de UPI-gebruikers zou stoppen met het gebruik ervan als er transactiekosten zouden worden ingevoerd, terwijl slechts 22% bereid zou zijn te betalen.

Het subtielere risico is dat als het belasten van winkeliers hen minder enthousiast maakt om UPI te accepteren, het netwerk de wrijvingsloze kwaliteit zou kunnen verliezen die het zo succesvol maakte.